vrijdag 11 oktober 2013

WINTER IN AANTOCHT

Heggenmussen


Bruine hoedjes ...
De herfst is nog maar net begonnen en in de tuin is er nog niet zoveel van te zien. Maar wie goed kijkt, kan in vergeten hoekjes al paddenstoelen tegenkomen. Bruine hoedjes bij de stronk van de Zweedse meelbes en een echte inktzwam bij de vlonder in mijn achtertuin! Gelukkig is er ook de uitbundige bloei van de asters, van laag tot hoog en in een vrolijk kleurenpalet, om de overgang te verzachten.

Ze combineren geweldig, de asters, met sedum Herbstfreude, met de bloemen van hortensia’s, Eupatorium (koninginne- of leverkruid) en natuurlijk altijd met de groenblijvende heesters en hagen. En vergeet het opgewekte rood van de Persicaria’s niet, die al maanden de tuin prettig domineren en ook een enorme aantrekkingskracht hebben op vlinders, bijen en wespen. Van die  laatste waren er trouwens maar heel weinig dit jaar.

Aster laevis
Hortensia's met varens












Plant ook asters in de buurt van de nu bloeiende blauwe monnikskappen (Aconitum carmichaelii ‘Arendsii’ en Aconitum fischeri var. arcuatum). Door het koude voorjaar en de uitzonderlijk droge periode in de zomer zijn de monnikskappen, net als veel andere planten, dit jaar wel achtergebleven in groei. Fijn als we eenjarigen achter de hand hebben als cosmea (Cosmos) en kattensnor (Cleome): die matchen ook met hoge asters en zijn in een pot gemakkelijk overal tussen te schuiven voor een combinatie in wit of paars en roze. Want regeren is vooruitzien en in het voorjaar doe je dat door gul eenjarigen te zaaien.

Cosmea bipinnatus, cosmos, combineert met álles!
Maar ook nu is regeren vooruitzien, want er kan nog volop geplant worden: met het oog op de winter!  Zicht op ‘groen’ versterkt ons gevoel van welbevinden en dat hoeft geen exclusief voorrecht te zijn van de kerstboom; er is meer!
Het begint al met een groen gazon. Wanneer dat goed verzorgd de winter ingaat, is er al veel welbevinden gewonnen. Zolang het niet vriest kan ook in november nog een keer op een hoge stand gemaaid worden. Gevallen blad wegharken en daarna alleen nog maar ernaar kijken: nooit over bevroren gras lopen!
Wanneer het gazon ook in de zomer niet belopen of belegen wordt, zou je kunnen overwegen om deze monocultuur te vervangen door een beplanting met groenblijvers in een fraai patroon. Dat scheelt een hoop (maai)werk. Kijk eens bij de groenblijvende bodembedekkers: daar is voldoende variatie te vinden. Natuurlijk ook geschikt voor de border!

Bergenia, schoenlappersplant. Verkleurt in de winter naar bruinrood
Bodembedekkers zijn bodembeschermers. Vocht in de grond verdampt minder snel, de temperatuur onder het blad is gelijkmatiger. Bovendien vragen ze weinig tot geen onderhoud. En onder een gesloten bladerdek groeit geen onkruid. De meeste bloeien op de koop toe.
Een lijstje! Bergenia (schoenlappersplant) heeft groot blad dat in de winter ook naar rood verkleurt, zoals Bergenia ‘Eroïca’, 40 cm, met violetrode bloemen in april-mei. Standplaats: zon/halfschaduw. Het blad van Bergenia cordifolia, 25 tot 30 cm hoog, blijft in de winter meestal groen en de plant verkiest een plek in halfschaduw. Bloemkleur lichtroze.

Liriope muscari, met blauwedruif-achtige bloempjes
In groot contrast met het blad van de schoenlappersplant is dat van Liriope muscari, leliegras. Het blad van Liriope is inderdaad grasachtig: lang en smal. In de winter net zo groen als in de zomer. Vanaf augustus verschijnen dikke bloemaren met violetblauwe bloempjes, die zoals de naam ‘muscari’ al doet vermoeden, op blauwe druifjes lijken. Probleemloze plant voor een plekje in zon of halfschaduw. 

Op de voorgrond het zwarte blad van Ophiopogon
Leuk af te wisselen met Ophiopogon planiscapis ‘Niger’: niet wintergroen, maar winterzwart en in augustus-september getooid met lichtroze bloemetjes. In het najaar verschijnen er zwarte bessen tussen de zwarte lintbladeren, die de hele winter blijven. Een dankbare plant, die zich in een bescheiden tempo uitbreidt. Dat geldt ook voor  Geranium macrorrhizum, die al vroeg in het seizoen bloeit met licht- of donkerroze bloemen. In de winter blijft het groene geraniumblad, wat ook dan niet verveelt. Deze Geranium, zo’n 40 cm hoog, is gemakkelijk uit te breiden door deling.

Polypodium vulgare, eikvarentje.
Onderhoud: in het voorjaar lelijk blad verwijderen.
In mijn eigen tuin groeit al jaren het wintergroene eikvarentje, Polypodium vulgare, zo’n 30 cm hoog. Deze varen breidt zich in een rustig tempo uit, maar ik zou hem niet als een bodembedekker typeren. Daarvoor moeten we bij Polystichum polyblepharum zijn: naaldvaren of niervaren, 50 tot 60 cm hoog. Een sterke wintergroene bodembedekker met mooi glanzende donkergroene ‘bladeren’, die dicht over elkaar heen groeien in schaduw of halfschaduw. Tot slot nog een bescheiden, maar aantrekkelijke plant die zich ook weet te handhaven in zowel schaduw als halfschaduw: Tiarella cordifolia, schuimbloem. Fijn gevormd blad, in de zomer frisgroen en in de winter verkleurend naar bronsgroen. In mei en juni steken witroze pluimpjes boven het blad uit.

Acaena, stekelnootje
En zo zijn er nog veel meer groenblijvers: Pachysandra terminalis, Asarum (mansoor), Vinca (maagdenpalm), Ajuga (zenegroen) enzovoorts. Bodembedekkers in een potje kunnen het hele jaar geplant worden, tenzij het vriest of te droog is. Bij voorkeur eerst onkruid verwijderen en compost en/of mest met de grond vermengen, zodat de planten jaren vooruit kunnen.
Mooi werk voor de herfst, met uitzicht op een groene winter!

Oktober 2013

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen