vrijdag 14 april 2017

NIEUWE ARTIKELEN


NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP
12 MEI 2017





TUINOREN

In míjn tuin ...

Een echt mansoor! (Kan niet luisteren!)
… ben ik ijverig aan de slag gegaan. Er is veel te doen in het voorjaar. En ik ben nogal een pietepeuter, dus het schiet niet erg op. Mijn mansoren (niet verwarren met ‘mijn mans oren’) heb ik ook geknipt, één voor één. Dan ben je wel even bezig. Ooit bezocht ik een tuin waar hele taluds bedekt waren met die wintergroene oren - die worden in het voorjaar vast niet per stuk afgeknipt. Misschien komt er daar een grasmaaier aan te pas. Hoewel dat dan weer heel jammer zou zijn van 's mansoren bloemen.
Ook ooit zag ik een tuin met alléén maar van die oren, waarvan de eigenaar bij hoog en bij laag volhield dat ze niet bloeiden. Toegegeven: je moet er oog voor hebben én door de knieën gaan om de mansoorbloemen waar te nemen, maar ze zijn er echt. Een beetje verscholen onder het glanzend groene blad, zeg maar: hun oorkleppen, groeien de bloemetjes, met een bruinroze kleur die bepaald niet in het oog springt. Mansoren, Asarum, behoren tot de familie van de pijpbloemen, die met hun kelkvorm een ingetogen karakter hebben.
Asarum in bloei!
Dat kan van de berenoor niet gezegd worden. Berenoren, Arctotis, komen dan ook uit een heel ander klimaat: in hun thuisland Zuid-Afrika is het warm, daar hoef je als bloem niet weg te kruipen onder groene blaadjes. De oorspronkelijke berenoren zijn in ons klimaat niet vorstbestendig en vallen hier dus in de categorie ‘eenjarigen’. Maar met het kruisen van twee soorten zijn hybriden van de berenoor ontstaan, Arctotis hybrida, en deze zijn in ons klimaat goed te handhaven. De plant zelf wordt bijna een halve meter hoog met bloemen die een doorsnede van wel tien centimeter halen. Kleur: het geel/oranje/rood/roze spectrum. Extra: je kunt ze gedurende de hele zomer stekken!
Arctotis hybrida
Wie het qua kleur wat rustiger aan wil doen kan terecht bij een eenjarige berenoor, Arctotis venusta: wit met een blauwpaars hart. Echt een pláátje! Buiten zaaien in april. Voor alle berenoren geldt: hoe meer zon hoe liever en uitgebloeide bloemen altijd wegknippen.


... Ezelsoren, Stachys byzantina
Afbeeldingsresultaat voor bloemen ezelsoren
Zachtbehaarde ...
En wie kan ik nú nog de oren wassen?! Ach, natuurlijk: onze eigen vertrouwde ezelsoren, Stachys byzantina! Echte ezels stellen het niet op prijs als je voortdurend naar hun zachtbehaarde oren grijpt, maar de ezelsoren in je tuin zullen er niet om balken. Een fijne bodembedekker in de zon met van juni tot september opgerichte bloeistengels, paars/roze. Of niet: Silver Carpet, ook mooi.
Voor ieder die het wil horen: beplant je tuin met oren!

April 2017

ZOMERTIJD ...

Heggenmussen

Maart was zo vriendelijk ons alvast een voorproefje te geven van de komende zomer - of was het toch weer een signaal van de opwarming van de aarde? Op 31 maart liep in De Bilt de temperatuur op tot 21,8°C en daarmee werd het de warmste 31 maart ooit daar gemeten. En wie schetst onze verbazing: de stad Groningen haalde de 23°C. Zonder enthousiast uitroepteken, want het is natuurlijk in de eerste plaats een meetbaar signaal van de opwarming van de aarde en dat baart zorgen. Onze tuinen, maar ook bezoekerstuinen, varen ondertussen wél bij ruim voldoende nattigheid en hogere temperaturen.

Hortus Haren
2017 is het Jaar van de Botanische Tuinen, waartoe ook de Hortus in Haren behoort. Vanaf 1 januari 2019 versmelten Groningen, Ten Boer en Haren tot één gemeente en dan kunnen alle betrokken inwoners dus zeggen: “Wij hebben een prachtige botanische tuin in onze gemeente!” Dat klinkt een stuk dichterbij, maar toch zou ik een bezoek aan deze Hortus niet uitstellen tot 2019. Want van 22 april tot en met 22 augustus dit jaar is in alle botanische tuinen in Nederland de tentoonstelling ‘Kroonjuwelen’ te bezoeken, met extra aandacht voor de meest bijzondere, vreemde en met uitsterven bedreigde plantensoorten.

Hortus Haren
Een botanische tuin is ingericht met de originele wilde soorten van planten, struiken en bomen. We kunnen er dus de voorouders zien van onze gecultiveerde tuinplanten. De Hortus Haren danken we aan Henricus Munting (1583) die zich, na jarenlang rondreizen door Europa, in 1626 als arts en apotheker vestigde in Groningen. Van de vele vrienden die hij tijdens zijn reizen gemaakt had kreeg hij uit heel Europa planten toegezonden. Dat resulteerde in een bijzondere tuin achter zijn huis in de Groningse Rozenstraat. In 1642 nam de Academie van Groningen Muntings plantentuin over en werd hij zelf benoemd tot provinciaal botanicus met een leeropdracht bij de universiteit. Op 71-jarige leeftijd, in 1654, volgde zijn benoeming tot hoogleraar in de botanie, de eerste hoogleraar plantkunde in ons land.
In 1656, twee jaar voor zijn overlijden, stelden de Staten van Stad en Lande 1200 gulden beschikbaar voor de bouw van een verwarmde kas. Toen heette dat een ‘reconditorium’ ofwel  ‘orangerie’. De bloei van de Agave in die kas in 1675 heeft Henricus Munting niet meer meegemaakt. Dat genoegen viel te beurt aan zijn zoon en opvolger, Abraham Munting.
Uiteindelijk werd in de 20e eeuw de gehele ‘Munting-collectie’ verhuisd naar de Hortus in Haren. Daar is nu ook de ‘Laarmantuin’ te vinden: bijna drie hectare ‘wilde plantentuin’!

Domies Toen
Inmiddels beschikt Nederland over een 24-tal botanische tuinen, die zich opwerpen als ‘… hoeders en poortwachters van de biodiversiteit.’ Behalve de Harense Hortus zijn er in het noorden nóg twee te vinden: ‘Domies Toen’ in Pieterburen en ‘De Kruidhof’ in het Friese Buitenpost.
‘Domies Toen’ is een van de kleinste botanische tuinen, maar, weet ik uit jarenlange bezoekerservaring, absoluut een aanrader voor een inspirerend bezoek. Al in 1881 is er een ‘slingertoen’ aangelegd in Engelse landschapsstijl en zijn museumstatus dankt ‘Domies Toen’ aan de collectie stinzenplanten die hier verzameld zijn. De tuin is het gehele jaar toegankelijk en vanaf half april is ook de theeschenkerij weer in bedrijf. Dus op naar Pieterburen als je niet wilt ‘Wadlopen’, maar wél ‘wat lopen’ in een mooie en inspirerende omgeving!
In Friesland is een bezoek aan ‘De Kruidhof’ in Buitenpost, vlák over de grens!, een van de leukste uitstapjes die ik kan bedenken: een mooie bestemming in de ‘zomertijd’!

April 2017

TUINKALENDER APRIL 2017

TUINKALENDER


 Controleer de voorraden: potgrond, bindtouw, mest, gereedschap, plastic manden voor van alles en nog wat, tuinhandschoenen.

 Het blad van de kerstrozen, Helleborus, mag weg, zodat alle aandacht naar de bloemen gaat.

 Sneeuwklokjes kunnen na de bloei gedeeld worden. Of laat de verspreiding aan de klokjes zelf over.

 Klimplanten waar nodig snoeien en opnieuw aanbinden.

 Vergeet bij de gedoornde klimrozen de tuinhandschoenen niet!

 Struikrozen mogen diep gesnoeid worden, tot op 10 à 15 centimeter; vijf takken is voldoende voor een mooie struik. Altijd boven een knop naar buiten  snoeien!

 Ook altijd onkruid wieden.

 Op de vensterbank of in de kas eenjarigen zaaien.

 Vanaf half april de binnen overwinterende kuipplanten laten wennen aan de buitentemperaturen, zodat ze half mei goed beslagen ‘ten tuin’ komen.

 Tijd om dahlia’s in verse grond op te potten; wel tot half mei nog binnenhouden.

 Knip lavendel terug, maar let op: nóóit in het oude hout knippen!

 Geef de vogels een badgelegenheid met fris water. Ze blijven soms nog even na voor een hapje luizen …


 Over beestjes gesproken: wees bedacht op teken, óók in je tuin. 

 Tot slot: april is de grasmaand: de maaier mag weer uit het vet!


April 2017

TUINFOTO'S MAART 2017

TUINFOTO’S

vrijdag 10 maart 2017

NIEUWE ARTIKELEN


NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP
14 APRIL 2017


Dood blad uit een beukenhaag, restanten uit het najaar, - die
hark ik voorzichtig uit de tuin. Het oude, lelijk geworden blad
van de mansoren, Asarum europaeum, kan ik nu afknippen,
blaadje voor blaadje. Voorzichtig, óm de paarse krokussen
 heen, want in deze tijd van het jaar telt nog elke bloem die
zich in de maartse buitenlucht waagt!


Hier aanklikken: ALLE COLUMNS
Hier aanklikken: ALLE HEGGENMUSSEN
Hier aanklikken: ALLE TUINKALENDERS
Hier aanklikken: ALLE TUINFOTO'S
Hier aanklikken: ANDERE TUINEN

MAART!

In míjn tuin ...

… heeft een kort maar hevig stormpje in de laatste week van februari korte metten gemaakt met een aantal boomtakken, die kennelijk hun beste tijd gehad hadden. Terwijl er even verderop al blauwe lucht te zien was, stortte zich een ware hoosbui naar beneden en kwam het water in de gootsteenafvoer brabbelend omhoog. Zeker dertig jaar geleden werd het al voorspeld: de buien zouden heftiger worden. Het is zover.

... onder de vlonder ...
De hevige neerslag was van korte duur; een stormachtige wind verjoeg de wolken en daar schitterde de zon alweer in de duizenden achtergebleven druppels. Over het pad in de achtertuin liep het water al snel weg - maar onder de vlonder is dat een ander verhaal. Daar hebben we een heus waterbassin met desastreuse gevolgen voor de omringende beplanting. Die ochtend hadden we het er toevallig nog over: daar moet iets aan gedaan worden! Geen zandzakken voor de deur, maar grind in de grond. Planken losschroeven, met de grondboor zo diep mogelijke gaten boren, daar waterdoorlatend kunststofdoek in laten zakken en vullen met grind. We hebben het er al vaker over gehad, maar tot nu toe de klus voor ons uitgeschoven. En dat lost het probleem niet op.

Voorheen vijver, nu moestuintje
Al peinzend keek ik uit op mijn doorweekte moestuintje, aangelegd op de plek waar ooit de goudvissen zwommen. Bij de komst van ons eerste kleinkind is het vijvertje gedempt. Inmiddels hebben we vier kleinkinderen, waarvan er al drie over zwemdiploma’s beschikken. De jongste is nu drie en dus ook bijna aan zwemles toe. Ik zou bij wijze van spreken al kunnen gaan graven, in de moestuin, om daar opnieuw een vijvertje aan te leggen. En dan onder de bestrating door een verbinding maken met het bad onder de vlonder, zodat de wet van de communicerende vaten zijn werk kan doen en we overtollig water gemakkelijk uit de vijver kunnen putsen. Ik keek nog eens peinzend naar het natte moestuintje en het aansluitend strak gelegde tegelpad. Neuh, toch niet zo’n goed plan.

Gezelschap bij het 'spitwerk': een roodborst
Ondertussen bleef de wind doorrazen; de merel in de achtertuin maakte het niets uit. Hij spitte blaadjes om, op zoek naar eten. Als ik in de tuin werk volgt hij me op de voet, net als het roodborstje: op zoek naar wormen. Dat heeft hij slim van de roodborst afgekeken. Maar nu was het ‘gefundenes Fressen’; de wormen kwamen vanzelf ‘bovendrijven’.
En ik hoefde ook nog niks te spitten, die laatste week van februari. Ik hoefde alleen maar te wachten: op maart in de tuin.

Maart 2017


POELIMONARIA, POELIFINARIO, ehh … PULMONARIA!

Heggenmussen

In mijn tuin geen Poelifinario
maar een Oranjetip!
Het is wat, met al die Latijnse namen in de flora en fauna. En als cabaretiers van het kaliber Toon Hermans zich ermee gaan bemoeien kan zo’n naam zomaar een eigen leven gaan leiden. In 1980 bedacht hij, als zelfbenoemd ornitholoog, de Poelifinario, een tropische vogelsoort. Roep: “Krroet!”
Gelukkig is er ook nog het in 1753 verschenen werk van arts en hortulanus Carl Linnaeus, ‘Species plantarum’, met daarin beschrijvingen van de tot dan bekende geslachtsnamen van planten én een soortaanduiding. In totaal zo’n zesduizend beschrijvingen, geheel in het Latijn. 

Tot op de dag van vandaag maken we daar wereldwijd gebruik van. Maar ook de van oudsher in de volksmond gebruikte benamingen zijn bewaard gebleven en die waren vooral gebaseerd op uiterlijke kenmerken. Zo deed het gevlekte blad van Pulmonaria kennelijk aan longen denken en dus kreeg deze plant oorspronkelijk de naam ‘longkruid’. In de latere Latijnse benaming werd dit overgenomen; in het Latijn staat ‘pulmo’ voor ‘long’. Een geneeskrachtige werking op de longen is niet bewezen en wat dan overblijft is een aardige plant die al vroeg in het voorjaar bloeit, in maart en april. Het blad blijft de hele zomer, herfst en zelfs de hele winter, decoratief.
'Hardrock' Pulmonaria!
Pulmonaria geeft de voorkeur aan een beschaduwde vochtige standplaats, zeg maar de moeilijke hoekjes in de tuin, en daar kleurt het blad ook het mooist, met heldere witte vlekken. In zonniger gedeelten overleven ze ook, hoewel ze daar wel gevoeliger zijn voor meeldauw. Maar lelijk blad kan natuurlijk te allen tijde worden afgeknipt - er groeit vanzelf weer fris nieuw blad. Even in het langslopen blad wegplukken is lastig: de dunne maar taaie nerf moet geknipt worden.
Pulmonaria is dus een typische schaduwplant en op een zonnige standplaats moet je daarom rekening houden met zijn gevoeligheid voor meeldauw. (Maar bij mij floreert een exemplaar zelfs tussen voegen op het terras, in de zon!)

'Gewone' Pulmonaria, in diverse bloeistadia
Liefhebbers van deze vroege bloeier kunnen ook nog kiezen uit meerdere soorten. Pulmonaria officinalis is de meest geziene soort met blauwe bloemen, die geleidelijk verkleuren naar roze. Zo heb je tweekleurige planten, wat in een groepje een leuk effect geeft. Er is ook nog een variant op deze soort: P. officinalis Sissinghurst White, met in de naam een verwijzing naar de witbloeiende tuin van Vita Sackville West in Sissinghurst. Deze soort bloeit in maart en april met grote witte bloemen. Een aanrader! Mooi in combinatie met P. angustifolia ‘Munstead Blue’: donkere lilablauwe bloemen boven blauwgroen blad. In dit geval dus zonder de kenmerkende witte vlekken. Er is ook een ‘gewone’ P. angustifolia die uitloopt met rode bloemen welke later alsnog naar violetblauw verkleuren. Wil je echt rood dan is P. rubra de beste keus. Voor een mooie overgang valt de keuze op P. saccharata met donker lila tot rode bloemen. Een variant hierop is P. saccharata ‘Mrs. Moon’ met lilarood tot blauwe bloemen. Geen roodtinten in de tuin? Kies dan voor P. saccharata ‘Pink Dawn’: donker lilakleurig. En dan eindigen we weer met een mooie blauwbloeiende variant: P. longifolia.


Al deze varianten worden 25 tot 30 cm hoog. En het hoeft niet, maar na de bloei mag met de bloemstengels ook het blad worden afgeknipt, zodat er nieuw blad groeit voor de rest van het jaar, tot het nieuwe bloeiseizoen voor Pulmonaria’s in het volgende voorjaar!

Maart 2017

TUINKALENDER MAART 2017

TUINKALENDER



 Het is nu tijd om het opruimwerk in de tuin serieus ter hand te nemen.

 Maar laat zo hier en daar nog wat liggen: nestmateriaal voor de vogels.

 Te groot geworden plantengroepen kun je (uit)delen; de oudste stukken mogen naar de composthoop.


 Clematis die ná juli in bloei komt wordt nu terug geknipt tot op de onderste twee knoppen.

 Controleer de compostvoorraad en breng een laag rijpe compost aan rond de planten.


 Waar nodig kun je hagen ‘terugzetten’, voor een verjongingskuur.

 Na de winter heeft het gazon behoefte aan lucht ofwel een ‘verticuteerbeurt’. Beluchten kan machinaal, maar ook met een riek. Als de grond nog te nat is moet je het verticuteren nog even uitstellen.

 Sneeuwklokjes zaaien zich spontaan uit, maar als je de verspreiding zelf wilt regelen is het nu  tijd om de pollen te delen en uit te planten.

 Bij alle werkzaamheden is er behalve de blijde herkenning van je planten ook de hernieuwde kennismaking met het slakkenvolk: ze zijn er nog! Consequent afvoeren!

 Eind maart kunnen pluim- en ‘boeren’hortensia’s en hortensia ‘Annabelle’ gesnoeid worden - maar het hóeft niet.

 Vlinderstruiken, Buddleja, bloeien op de nieuwe scheuten: nu snoeien. Dat kan wel tot op 30 cm.

 Tuinbladen maken melding van nieuwe trends - daar zijn ze voor. Maar er is niets mis met het volgen van je eigen trend: voor jou de beste!

 Tot slot: binnen opgeslagen tuinmeubels mogen terug naar het terras!

 Want op zondag 26 maart gaat de ZOMERTIJD in! Weet je het nog: we zetten de klok één uur vóóruit.

Maart 2017

TUINFOTO'S FEBRUARI 2017

TUINFOTO’S


De grond is doorweekt, maar daar trekken de phloxen
 'Windspiel', ooit gekocht bij wijlen Henk Gerritsen, zich
niets van aan. Hij noemde ze ook wel 'fietsenrek':
 windbestendig!

Het blad van de sneeuwklokjes, die op dit plekje niet
gebloeid hebben, gaat verdwijnen onder dat van het
akeleitje: voorjaar in aantocht!

Helleborus, nieskruid, doet je je eigen genies vergeten ...

Geen herfsttijloos meer in de tuin, maar echte krokussen!

Sneeuwklokjes, onmisbare 'evergreens'

Het vingerhoedskruid is in mijn achtertuin een vaste plant
 geworden; hoera!

Ook na het wegknippen van het oude blad ziet longkruid,
Pulmonaria, er nog wat rommelig uit. Maar leve de bloemetjes!

Het waterpeil onder onze vlonder ...

... baart ons al tijden grote zorgen. Over twee maanden
heeft de hovenier tijd om ons en de planten rondom
 de vlonder van dit probleem te verlossen.
 We kunnen niet wachten ...

vrijdag 10 februari 2017

NIEUWE ARTIKELEN


NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP
10 MAART 2017


We hebben er even op moeten wachten, maar op de valreep
werd het toch nog winter. Behalve kou en gladheid levert dat 
ook mooie plaatjes op. Kijk: op de beijsde boom, rechtsboven
op de achtergrond, valt het zonlicht. Nog even en het is weer
voorjaar. Rood blijft rood, maar het wit op deze foto zal gauw
weer groen kleuren: van fris nieuw blad, in het VOORJAAR!


Hier aanklikken: ALLE COLUMNS
Hier aanklikken: ALLE HEGGENMUSSEN
Hier aanklikken: ALLE TUINKALENDERS
Hier aanklikken: ALLE TUINFOTO'S
Hier aanklikken: ANDERE TUINEN

GEWOON GEWOON

In míjn tuin ...

… spiegelt zich de wereld. Nou ja, een beetje dan. Alles wordt anders en dat valt op mijn leeftijd niet altijd mee. Op andere leeftijden trouwens ook niet. Erben Wennemars schuift nog steeds aan bij De Wereld Draait Door zodra de thermometer op één graad onder nul springt, terwijl we allemaal weten dat het er niet meer van gaat komen: een Elfstedentocht.
En al de hele ‘winter’ springt er een kikker rond in mijn achtertuin, nog steeds niet ‘grabbed by the pussy’, wat je tegenwoordig zo vaak hoort, en ook dat is nieuw. Vroeger vonden wij alleen in de zomer halve kikkerlijkjes in het gras. (Katten schijnen de voorkeur te geven aan kikkerbílletjes, net als veel mensen trouwens.)


Deze winter..
... in mijn bevroren tuin:
'The Icefrog'
Zou het alleen aan mijn leeftijd liggen, vroeg ik me af. Of is het toch gewoon een teken des tijds? Vroeger was 'nieuw'! een toverwoord, tegenwoordig neemt men niet eens meer de tijd om 'nieuw!' te roepen. Nieuw is 'gewoon' geworden in de versnelling waarin we nu leven.
En om dit alles ben ik zo blij dat het eindelijk weer gewoon februari is. Ook lekker kort, deze maand. Zeg maar: een sprintje naar het voorjaar, naar leven in de brouwerij van mijn tuin! In het najaar heb ik mij stilletjes teruggetrokken en alles laten liggen en hangen hoe het was. Dat helpt de planten, en niet te vergeten de beestjes, te overleven in koude periodes. Het is dus in de afgelopen maanden een treurige boel geworden, met veel omgewaaide stengels en door de merels overhoop gegooide bladeren. Maar nu mag dat allemaal weg en kan ik weer als vanouds buiten aan de slag. Terug naar míjn ‘gewoon’!

Kijk nou toch: de kerstrozen, Helleborus, komen eraan! Voor de kerst zijn deze 'rozen' altijd te laat. Misschien heten ze daarom ook wel 'nieskruid': een koutje is nu in de tuin zó gevat. Het oude blad kan weg, zodat alle aandacht naar de bloemen gaat. Die zijn van zichzelf toch al zo bescheiden: je moet de bloem echt even optillen om de fraaie tekening erin te zien. Het merelnest dat met het vallen van de bladeren zichtbaar werd in de klimhortensia laat ik zitten; ze hebben er veel werk aan gehad. 
Koekoek!
Onze laatste aanwinst op nestkastgebied, met maar liefst twee hokjes en een vak voor stengelstukjes, is in de afgelopen maanden bijna letterlijk gekraakt door een opgewonden pimpelmees, die de vliegopening rondom vertimmerd heeft. Het schijnt een markering te zijn: bezet!
Ach, oude gewoonten, nieuwe tijden - ik doe gewoon méé, in mijn tuin!

Februari 2017