ZOMER!

 Heggenmussen

Hoera! Op dinsdag 21 juni is het zover: zómer! En de coronamaatregelen zijn van de baan! Het leven wordt weer als vanouds!

In de afgelopen jaren was de tuin een fijne plek waar je als altijd je gang kon gaan, want planten hebben geen boodschap aan ‘maatregelen’. Omgekeerd hebben planten wel degelijk een relatie met hun verzorgers. In haar boek ‘Tuinieren voor de geest’ gaat psychiater en psychotherapeut Sue Stuart-Smith uitgebreid in op de relatie tussen tuinieren en persoonlijk welbevinden: horticulturele therapie. Wij kennen ook de uitdrukking ‘een gezonde geest in een gezond lichaam’: je moet niet alleen je lichaam in beweging houden, maar ook je geest. Alle tuiniers weten het: je graaft, je spit, je plant en trekt onkruid uit en al die tijd ben je in je hoofd ook bezig met een breed scala aan onderwerpen. Van ‘onkruid- ergernis’ en ‘wat eten we vanavond’ tot ‘bloeivreugde’ en wie weet wat nog meer.

De bloeivreugde bereikt nu zijn hoogtepunt, in geuren en kleuren. De uren buiten blijken welbesteed en vanaf een luie stoel op het terras dwalen we met onze ogen door de tuin. Vlinders fladderen van bloem naar bloem, op zoek naar nectar, en concurreren met bijen en hommels. In de dakgoot kwettert een nieuwe generatie mussen en tussen de tuinplanten worden pimpel- en andere jonge meesjes gevoerd.

Asarum - mansoor

Maar helemaal perfect is het plaatje natuurlijk nooit. Zou ook saai zijn, als er geen reden meer was om uit je luie stoel overeind te komen. Want er zijn altijd verrassingen: een plant die twijfelachtig uit de winter kwam en toch weer bloeit. Of de bodembedekkers die elkaar nu bereiken, precies zoals je gehoopt had. En die aparte blaadjes, waarvan je geen idee meer had wat het was, groeien uit tot volwassen blaadjes en dan weet je het weer: ach! dat zijn de mansoren, Asarum, uit de pijpbloemfamilie! Ze houden het hele jaar stand, maar in het voorjaar knip ik de oudste ‘oren’ er toch altijd even uit. Maar waar komen die namen toch vandaan?! Ik heb nog nooit een man gezien met een pijp in zijn oor - maar dat komt misschien omdat ik altijd in mijn tuin bezig ben. Als je zo’n mansoor uit die familie optilt kun je daaronder ook knopjes zien: piepkleine oorbelletjes! In mei en juni bloeien de mansoren met bruinpaarse bloemetjes. Ze breiden zich dus ook vanzelf uit en dat vind ik een geweldige eigenschap van deze plant.

Pachysandra terminalis

Om er nog wel wat variatie in aan te brengen heb ik er in het afgelopen jaar een andere groenblijvende bodembedekker tussen geplant: Pachysandra terminalis, ook wel ‘dikkemanskruid’ genoemd. Waarom is mij niet bekend. De vorm van de blaadjes doet denken aan buxus en dat is niet vreemd, want deze plant behoort inderdaad tot de buxusfamilie. Ooit prees ik Pachysandra terminalis aan met het rijmpje ‘omdat het zonder toch wat kaal is’. De plant heeft zich inmiddels ruimschoots bewezen! Zijn standplaats, niet de hele dag in de zon, draagt daar ook aan bij. Het is een typische schaduwplant. 

Maar in de zomer, met de zon in de hoogste stand,  is er ook behoefte aan planten die deze weelde wél kunnen dragen. Zonaanbidders dus. Een plantengroep waarvan je het misschien niet zou verwachten omdat de bloei pas in augustus begint en doorgaat tot en met oktober is de aster. Typisch een plant om lang plezier van te hebben. Vooral ook omdat er zoveel variëteiten zijn, in hoogte en in kleur. Margrieten horen ook bij de zonaanbidders, met hun fris witte bloemblaadjes en gele hartjes. Want ja, geel en oranje mág weer in de tuin! Helenium, zonnekruid, is dan ook een aanrader. Kleuren: geel, oranje en zelfs koperkleur.

Gewoon doen dus! De zomer is in aantocht, met zijn 'koperen ploert'! Neem gepaste maatregelen, met zonnebrandcrème, geniet vanuit de schaduw van je zonovergoten tuin en geef water, op de goede temperatuur, uit je regenton!

Verscholen regenton

'VERBETERPUNTEN'

In míjn tuin...

... zou ik in de lente voortvarend aan de slag gaan met een flink aantal ‘verbeterpunten’. Maar mijn geest is al enige tijd niet meer gewillig en het vlees als altijd zwak. Dus werd het een hapsnap klus. Wat mij toevallig aan ongemak voor de voeten kwam besloot ik onmiddellijk uit te trekken en zo verdween ter plekke de structuur in mijn aanpak. Want op weg naar de groene bak werd ik natuurlijk voortdurend afgeleid door andere ‘urgente’ verbeterpunten, waar ik óók direct mee aan de slag ging.

Mijn tuin is in de loop der jaren nogal dicht beplant geraakt en daarmee neemt de ruimte voor onkruiden weliswaar af, maar de ongewenste kostgangers weten zich er toch een weg te banen en wortel te schieten, waarna in de zomer hun meestal gele bloempjes je charmant tegemoet stralen, zodat je toch maar weer met de hand over het hart strijkt. Zo vergaat het mij in ieder geval. Bovendien begin ik het tuinseizoen altijd in ‘het buitentuintje’, langs de stoep, wat veel gesprekjes oplevert met passanten. En dat zijn altijd leuke contacten die ik niet zou willen missen!

'Pluizebollen', gone with the wind ...

Maar toch moet ook hier gewied worden. Aan het eind van de straat beginnen de weilanden, waar ook paardenbloemen groeien. In de loop van het voorjaar en de zomer waaien hun ‘pluizenbollen’ het dorp in, waar ze ook in mijn buitentuintje landen en het jaar daarop in volle bloei komen. Met een schop zou ik ze eruit kunnen spitten, maar ik tuinier hier op de vierkante centimeter volgens het credo ‘al jong geleerd, oud nog steeds gedaan’, dus die schop is geen optie. Ik moet iets anders bedenken, om dit tij te keren.

Nu heb ik op meerdere plekken in mijn tuin in de loop van jaren Sedum spurium aangeplant, een laagblijvend vetplantje, een ‘kruipertje’ eigenlijk. Het hele jaar groen en je hoeft er niets aan te doen. In de zomer, juli en augustus, produceert deze Sedum rozerode bloemetjes die vrolijk hoog op hun steeltjes staan. Als ze over het hoogtepunt heen zijn kun je die bloemetjes desgewenst verwijderen. En slakken, maar ook luizen, zijn niet bijzonder geïnteresseerd: nóg een pluspunt. Heb je bij het snoeien van struiken schrammen of wondjes opgelopen, dan genezen die snel onder een ‘ontveld’ Sedumblaadje.

Sedum spurium, bodembedekker, maar
niet beloopbaar!

Dat zijn toch wel heel veel verbeterpunten en dus was de keuze snel gemaakt. In mijn achtertuin graaf ik nu voorzichtig gewortelde Sedumstengeltjes uit en plant ze in het buitentuintje langs de stoep.

Roze in de zomer, in de winter groen: niets meer aan doen!

Juni 2022

 

 

TUINKALENDER

 

TUINKALENDER

Merel op de uitkijk:
naar slakken!

► In droge tijden de potplanten dagelijks van water voorzien en ook graag wat (vloeibare) mest.

► Blijf onkruid wieden, maar bij voldoende ruimte kun je ook gerust wat laten staan: voor de biodiversiteit.

► Uitgebloeide bloemen en (beschadigd) blad deponeren in je compostbak: voor hergebruik.

► Brandnetels trekken vlinders aan: ze leggen hun eitjes aan de onderkant van de bladeren.

►

'Slaksla'

 En paardenbloemen zijn in trek bij hongerige bijen en vlinders, die de eiwitten in nectar en stuifmeel nodig hebben voor hun voortplanting.

► Potplanten hebben dagelijks water nodig met wekelijks vloeibare mest. 

► Slakken staan op het menu van vogels, egels, spitsmuizen, padden en kikkers. Heb je van deze fijnproevers niet genoeg in je tuin, breng de slakken dan naar een ‘buitengebied’.

► Snoeien! Begin juni haagbeuk, half juni taxus, beuk en buxus, eind juni hulst en laurierkers. Buxus liefst op een bewolkte dag.

'Taxussnoeisel'

► Liguster nog niet gesnoeid? Dat kan tot oktober, maar klaar is klaar.

► Bezaai je moestuin(tje) met radijs, basilicum, bietjes en wat je nog meer lekker vindt.

► Je vijver(tje) kun je nu trakteren op nieuwe waterplantjes.

► Klimplanten regelmatig aanbinden.

► En na dit alles vooral ook genieten van het resultaat, in een mooie zomer! 

NIEUWE ARTIKELEN

 

 Nieuwe artikelen verschijnen in juni, als

het volop zomer is en  onze tuinen hun

 hoogtepunt bereiken. Daar kijken we al

   weken, of zelfs maanden, naar uit. Nog  

even en het is zover!  Maar nu eerst de

lente vieren en genieten van die eerste

voorjaarszonnestralen,  de ontluikende

'oude getrouwen' en de concerten van-

uit de dakgoot: het vogelvolkje dat zich

weer van  alle kanten volop laat horen!

Laat schoffel en hark even voor wat ze

zijn en geniet  vanuit  je  luie  stoel van 

het bereikte resultaat: moooi!

VOORJAAR NA HERFSTIGE WINTER

 

In míjn tuin...  

… heeft het voorjaar op gepaste wijze zijn intrede gedaan: met buien en wind maar ook ‘zachte’ dagen. Bij nader inzien was het eigenlijk een voortzetting van de afgelopen herfstachtige winter. Oeps, dat begint op een bijzonder klimaat te lijken. Ongeveer zoiets als het klimaat rond de evenaar, maar dan frisser. Wij denken dat het daar áltijd tropisch warm is, maar de gemiddelde temperatuur is er op zijn laagst 18℃ en de luchtvochtigheid is er hoog (denk aan de regenwouden). Gevalletje ‘buurmans tuin is altijd groener’, zoiets. Overigens bedroeg de gemiddelde temperatuur in ons land het afgelopen jaar 10,4℃.

Hoe dan ook, ik ben blij dat de winter weer achter ons ligt, met maandenlang hetzelfde herfstachtige uitzicht. Er komt weer leven in de brouwerij! Twee merels, man en vrouw, foerageren gezamenlijk in mijn tuin en het is nu een kwestie van dagen voor ze daar aan een nest gaan beginnen. In de hazelnotenstruik bungelen gele trosjes aan de takken en weldra zullen de zwellende knoppen in de bomen het jonge groene blad vrijlaten: naar buiten, de winter is voorbij!

Merel op de uitkijk

Ik ga óók! Er is genoeg te doen. Waar eerder een buxusblok stond, zijn de mansoren nog steeds niet in staat gebleken om de vrijgekomen ruimte helemaal groen in te kleuren. Daar zal ik dit voorjaar iets aan doen: volplanten met kleine taxusstruikjes, wederom in blokvorm, want dat had toch ook wel wat. Ik kan niet wachten tot al die in de afgelopen winter gevallen regen in mijn kleigrond verdampt is!

Blauwe bessenstruik

Dan moet ik misschien ook een ruimere plek zoeken voor de blauwe bessenstruik, want die blijft maar door groeien en bloeien en steeds meer blauwe bessen produceren: superlekker! Ik pluk (en eet) ze vaak in het langslopen, maar nu er per jaar meer geplukt kan worden zou het toch ook leuk zijn om er eens jam van te maken. Wat jaren geleden plukten wij aan het eind van de zomer ook steevast een mand appels uit onze ‘Groninger Kroon’. Maar sinds ik die boom ‘in vorm’ gesnoeid heb (plat) is de productie flink afgenomen, dus daar heb ik oprecht spijt van. De komende zomer zal ik van de zijtakjes afblijven, als de boom die tenminste nog kan opbrengen. Een appelboom wil tenslotte óók gewaardeerd worden. 

 

Groninger Kroon

En dan is er nog de ergernis over het slingerpaadje in de voortuin, artistiek door mijzelf aangelegd: schots, scheef, omhoog en omlaag en dat alles per tegel! Maar of ze daarna waterpas liggen: daar kan ik nu geen uitspraak over doen. (Nu klink ik ‘Haags’ in mijn Groningse tuin!)

April 2022

 

EETBAAR GROEN

Heggenmussen 

April doet wat hij wil en in mei leggen alle vogeltjes een ei: blijft er voor ons tuiniers nog iets te doen over? Nou reken maar! Eindelijk komt ‘de natuur’ uit de startblokken en loopt de buitentemperatuur op naar een werkbare hoogte. Wat hébben we ernaar uitgekeken in de afgelopen periode die vooral gedomineerd werd door corona. Maar nu wordt ons leven weer meer ‘als vanouds’: we kunnen buiten aan de slag!

De winter was nat; vorst van betekenis hebben we niet gehad. Op zich is er geen bezwaar tegen ‘ijselijk’ weer; misschien zelfs te prefereren boven de vele regen. Maar net als over veel gebeurtenissen op wereldniveau hebben we ook niets te zeggen over het klimaat en hoe zich dat manifesteert. In de tuin telt het aantal planten dat de natte winter heeft overleefd.

Aan de slag dus, zoals we dat altijd gedaan hebben in onze tuinen, beschenen door de voorjaarszon en besproeid door een voorjaarsbuitje. We hoeven geen bevroren planten te vervangen, dus onze ‘vaste plantenklanten’ zullen ons binnenkort weer gaan verrassen met groei en bloei.

Maar je kunt je ook laten verrassen met ‘eetbaar groen’: gewoon in voor- of achtertuin, altijd binnen handbereik. Zelfs in potten kun je iets lekkers laten groeien. In een grotere tuin is er ruimte voor een of misschien wel meer fruitbomen. Dat laatste is fijn voor de bestuiving, maar er zijn ook zelfbestuivende fruitbomen, zoals die ene Groninger Kroon in mijn achtertuin, waarvan ik al jarenlang de vruchten pluk. De kroon van deze appelboom, op een zogenaamde ‘halfstam’, heb ik ooit teruggesnoeid tot een platte sculptuur, die het ene jaar meer appels voortbrengt dan het andere. Maar dat is het verschijnsel ‘beurtjaren’.

Groninger Kroon

Daar heeft een druif geen last van. Wél van ouderdomsverschijnselen: na zo’n veertig jaar (!) trouwe dienst liep de druivenproductie dramatisch terug en hebben we deze klimmer vervangen door een Clematis armandii, groenblijvend (dat komt bij clematis niet veel voor), witbloeiend in maart en april en aangenaam geurend. Dat is dan de compensatie voor het ontbreken van eetbare vruchten; je neus wil ook wat. 

Tot zover de ‘grote jongens’ onder de fruitleveranciers. Want ook een aantal vaste planten is eetbaar. Meestal gaat het dan om de bloemen die ze produceren. Maar ook eetbare blaadjes komen voor. Zoals die van de dropplant, Agastache. Verrassing: ze smaken niet naar drop maar naar anijs! En je behoudt het uitzicht op de bloem, die ook goed bezocht wordt door vlinders, hommels en bijen. Er is hier dus geen sprake van concurrentie! De jonge blaadjes van akelei, Aquilegia, en dropplant, Agastache, doen het goed in een salade.

Aquilegia, akelei

Van Campanula persicifolia ‘Coerulea’ kun je de bloemetjes eten. Ze zijn roze, dat gaat goed samen met het bruin van chocoladevla. Sanguisorba officinalis, (grote) pimpernel, hoort tot de familie van de kruiden en bloeit in juli en augustus, wanneer ons klimaat zich van zijn beste kant laat zien: zonnig en warm. Wel op tijd water geven - de pimpernel kan niet zonder. In de winter overleeft hij temperaturen tot -30℃, maar veel sneeuw en/of regen zullen hem wél deren. Zet er dan een stok naast met daarover een grote plastic zak: een plantenparaplu. De jonge scheuten zijn eetbaar, oude scheuten smaken bitter. De grote pimpernel heeft een hoog vitamine C gehalte. Maar je kunt natuurlijk ook gewoon een (sinaas)appel eten.

Bieslook: bis! bis!

En dan een aantrekkelijk kruid, waarmee ik een rand van mijn moestuintje heb ‘afgebiesd’: bieslook! Jaar in jaar uit, in alle seizoenen beschikbaar en in de zomer verrijkt met licht paarsblauwe bolle bloemschermen. Een verrijking voor je boterham met kaas, een opkikkertje in de sla, lekker pittig in de mond als je er buiten in het langslopen wat van ‘meeneemt’, kortom: mijn lievelingskruid in de tuin!

Corylus avellana: hazelnoten uit eigen tuin!

Tot slot nog een typische tak van sport, hier bij ons in Groningen: neut’n schait’n! Dat dient officieel te gebeuren met walnoten, maar thuis, in je achtertoentje, kun je dat natuurlijk ook oefenen met hazelnoten, Corylus avellana. Denk je eens in: een grote struik, vol met ‘neut’n’, dat is toch vrágen om ‘schait’n’!

April 2022

TUINKALENDER APRIL/MEI

       TUINKALENDER

                                       

Dagelijks bad

► Voorjaarsschoonmaak in de tuin! 

► Wied onkruid en verzamel slakken voor een tripje naar het ‘buitengebied’. 

► Maar heb je een vogelnest in je tuin, laat de slakken dan aan de vogels over.

► En laat de vogels met hun ‘gebroed’ fijn met rust.

► Voorzie deze vaste bezoekers dagelijks van een fris bad: leuk om naar te kijken.

► Voorzie in eetbaar groen: voor jezelf. Plant een appelboom of bessenstruik.

Blauwe bes: superlekker!

► Of leg een moestuin(tje) aan. Verser kan niet.

► Verzamel de achtergebleven herfstbladeren op een hoop(je), ergens uit het zicht.

► Misschien een onderkomen voor een egeltje, óók een slakkeneter.

► Van boom of struik losgeraakte takken stapelen: ook een onderkomen voor nuttige beestjes.

Alles bij de hand!

► Borstel de buiten overwinterde (houten) tuinmeubelen schoon.

► Planten die de winter niet hebben overleefd gaan naar de compostbak, in stukjes.

► Vul de open plekken op met winterbestendig groen.

► Vanaf half april kun je beginnen met het afharden van de binnen overwinterde kuipplanten.

► Zijn ze toe aan nieuwe grond? Zo niet: wat mest is altijd goed.

► Compost, altijd bij de hand in je compostbak, wordt door alle planten gewaardeerd.

April/mei 2022

 

NIEUWE ARTIKELEN

 

     

 Nieuwe artikelen verschijnen in april 2022, 

 wanneer  de  lente  in volle gang is en het 

 bollenbestand onze tuinen kleurt.  Bomen 

 en struiken zijn of komen in blad  en doen

 de winter met zijn korte donkere dagen en

 kale staketsels vergeten. Er is geen vorst-

 schade van betekenis; de winter was lauw

 en we pakken de draad weer op met onze

 'oude  getrouwen' in  de tuin, waar  vogels

 als altijd 'de toon zetten'! Aan de slag dus!

LEVEN IN DE BROUWERIJ!

 

In míjn tuin...

... ben ik de winter niet alleen goed maar ook 'groen' doorgekomen, met dank aan de groenblijvende planten die ik daar in de loop van ruim vier decennia heb verzameld. Wel op ooghoogte natuurlijk, die planten en struiken, want mijn bomenbestandje heeft zich in de herfst als altijd ontdaan van het gebladerte. Tóch nog iets van een fysieke beleving van ‘winter’, zelfs wanneer sneeuw en ijs het laten afweten.

Mussen op het kale boompje:

leven in de brouwerij!

Nu is het natuurlijk nog lang geen zomer, maar de bloeiende bolgewasjes zijn hoopgevende voorlopers in het kerend getij. Dankbare bloeiers, die zich jaar in jaar uit van hun beste kant laten zien, ook nog zonder enige inspanning van mijn kant. Gelukkig maar, want het is mij in deze tijd van het jaar vaak net iets te koud (of te nat) om al buiten aan de slag te gaan.Tijd genoeg dus om de inmiddels honderdtweeënnegentig (192!) columns, opgeslagen op mijn computer, nog eens door te nemen. Hoe begon de lente in al die andere jaren? In ieder geval nooit precies hetzelfde want garanties worden niet gegeven door het KNMI. Zo houden we de spanning er een beetje in!

In grote lijnen blijken de lentemaanden elk jaar weliswaar een beetje hetzelfde te verlopen, maar gelukkig zijn er ook altijd onverwachte verrassingen, lees ik. Dat kan leuk zijn, bijvoorbeeld als je bollenbestand zich wéér heeft uitgebreid, maar er zaten ook tegenvallers tussen. Sommige lentes werden voorafgegaan door ijs- en ijskoude winters, waarin ik het ergste vreesde voor mijn arme overwinteraars daar buiten. Maar meestal viel het toch weer mee en liepen bomen, struiken en planten als altijd braaf uit.

Plaatje!!
(Acer pseudoplatanus brillantissimum)

Tegenwoordig, nu de opwarming van de aarde een feit is, moeten we ons wel zorgen maken over de opwarming, maar eigenlijk niet meer over de vorstbestendigheid van onze planten. Ze zullen sneller uit de startblokken komen dan we gewend waren. Behalve een eerder in het jaar oplopende temperatuur wordt ook meer regen verwacht. Heb je nog ruimte in je tuin, plant dan een boom! Die geeft niet alleen schaduw in hete zomers, maar neemt in nattere tijden ook water op uit de omringende grond én CO₂ uit de atmosfeer, wel tot 20 kg per jaar. Dat wordt zolang de boom leeft omgezet in zuurstof. Gaat de boom dood, dan komt de opgenomen CO₂ weer vrij: een aanbeveling om de oude boom te vervangen door een nieuwe!

Maar nu eerst even noteren welke voorjaarsbloeiers ik dit jaar mis: alvast voor de lente van volgend jaar, met een nóg vrolijker bloeiende voorjaarstuin! 

VOORJAAR IN ZICHT!

 

Heggenmussen

Hoera, het is  februari en maart is in zicht! Daar wordt een mens voorzichtig vrolijk van, met de tuinliefhebbers voorop! Wie wil kán al met de handen uit de mouwen zó de grond in! Voor de zekerheid toch  nog  maar even met handschoenen  aan, want de  gemiddelde temperatuur in februari schommelt  in onze provincie  tussen 1 en 5°C. In maart  tussen  3 en 9°C. Dat is ook nog fris. Bovendien wordt het aantal regendagen deze maanden voor onze omgeving geschat op 15 tot 22. Maar dan blijft het toch zéker een week droog, sprak de optimist. En het is geen schrikkeljaar, dat scheelt voor februari ook weer een dag!  

Kikker in míjn kikkerlandje!

De ware tuinliefhebbers laten zich ondertussen niet afschrikken door gemiddelden; wij gaan gewoon naar buiten. Allereerst voor een inventarisatie: hoe zijn onze planten de winter doorgekomen? Het heeft in de afgelopen winter bepaald niet hard gevroren, maar wel veel geregend - we zijn hier tenslotte in Nederland, kikkerland. Vanwaar eigenlijk die bijnaam? Het schijnt iets te maken te hebben met de vermeende ‘koudbloedigheid’ van de kikkers die hier in grote getalen de sloten bevolken, onze eigen vermeende ‘koelbloedigheid’ en ons kennelijk gebrek aan gevoel voor romantiek! Daar moeten we het dan maar mee doen. Net als met de klei, die hier in Groningen de boventoon voert, ondanks de jarenlange bewerking van onze tuingrond. Desalniettemin verdient het aanbeveling om lekker stug door te gaan met het aanbrengen van compost. Het mooist is compost uit eigen tuin: je eigen recycling bedrijfje! Het composteringsproces heeft natuurlijk wel tijd nodig. Maar uiteindelijk scheelt het een hoop (afvoer)energie en je tuin wordt er echt beter van.

Zo kunnen al je knipsels weer terug naar
waar ze vandaan gekomen zijn

Heb je de in het najaar  gevallen bladeren in de tuin laten  liggen, dan moet  je dat vooral zo laten. Binnenkort  komen de  vaste planten uit  de startblokken en  die zullen  deze bladeren graag ‘onder hun hoede’ nemen. Mestkorrels kun je gewoon tussen de planten rondstrooien; ook die zullen  hun weg  vinden naar  de wortels van onze aanplant. Een uitzondering op dit verhaal is de  grasplant, het gazon, met weinig  ruimte tussen de talrijke sprietjes. Daar haal je het oude blad natuurlijk weg.

Kerstrozen in bloei: Helleborus

Geniet ondertussen van vroegbloeiers zoals kerstroos, Helleborus niger en Helleborus orientalis, winterheide, Erica, longkruid, Pulmonaria, geurende maartse viooltjes, Viola odorata, het leverbloempje, Hepatica nobilis en maagdenpalm, Vinca minor.

... en dat ene vroege crocusje

En dan is het maart, tijd om de schaar ter hand te nemen. Maart is een snoeigoede snoeimaand. Hortensia’s, clematis, rozen en hertshooi (Hypericum) kun je flink terugsnoeien. Dat levert meer vertakkingen op en dus ook meer bloei. Ook de vlinderstruik, Buddleja, mag flink gesnoeid worden: tot 30 à 50 cm boven de grond. Hoe meer je deze struik snoeit, hoe meer jonge scheuten hij zal maken. Ga daarbij niet per ongeluk op de bolgewasjes staan! Die hebben zich in de loop van jaren fors uitgebreid: misschien kun je er wat van opgraven en ze over de tuin verdelen. De kale grond onder nu nog kale struiken zijn een goede plek voor deze ‘invulling’.

Over struiken gesproken: ook die categorie kent zeer vroeg bloeiende gewassen. Viburnum bodnantense dawn en Viburnum tinus laten zich al in januari, of zelfs nog vroeger, van hun beste kant zien. Toverhazelaar Hamamelis en winterkers Prunus subhirtella autumnalis doen ook mee. ‘Autumnalis’ betekent ‘van de herfst’, maar daar houdt deze prunus geen rekening mee. Echte winterbloeiers zijn Jasminum nudiflorum, een ‘naakt’ bloeiende jasmijn, en Clematis cirrhosa. Deze klimmers verbloemen de maand februari!

We snoeien om te groot geworden struiken in het gareel te houden, maar ook om struiken te verjongen. Hortensia’s (niet te diep!), clematissen en hertshooi (Hypericum), ze komen allemaal in aanmerking. Hertshooi kun je tot op 20 cm terugsnoeien, voor meer vertakkingen.

En dan de rozen! De nieuwe dikke scheuten leveren straks rozen, maar oude, verhoute, takken kunnen weg. Wordt de roos te groot voor zijn standplaats, dan kun je ook jongere takken verwijderen. Wel altijd snoeien boven een naar buiten gerichte knop!

Eenjarige planten zijn straks kant en klaar te koop, maar nu zelf zaaien op de vensterbank is ook leuk. En dan bij voorkeur niet op een vensterbank boven de verwarming!

TUINKALENDER FEBRUARI/MAART

 TUINKALENDER

► Verzamel uit de bomen gewaaide takken in een rustig hoekje: misschien een onderkomen voor een egeltje!

►Hark herfstbladeren weg zodat de aarde, zeer plaatselijk, kan opwarmen.

► Laat het kleine grut liggen: fijn om vogelnesten mee te bouwen ...

► … in schoon geschrobde nestkasten!

► Schrob dan meteen het buiten overwinterde meubilair, zodat je zelf ook schoon kunt zitten.

► Onkruid altijd uittrekken.

► Had je nu meer in bloei willen hebben, noteer dan op de kalender bij oktober: bollen kopen!

► Bomen en struiken mogen gesnoeid worden: met beleid.

 Rosa Albéric Barbier, ná 'de snoei'.

► In maart snoeien we de rozen: met tuinhandschoenen aan en een jas met scheurbestendige mouwen.

► Zijtakken worden tot op twee of drie ogen teruggeknipt; de oudste takken haal je helemaal weg. Dat heet ‘verjonging’.

► Grootbloemige clematis die na juli in bloei komt, zoals ‘Jackmanii’ en ‘Vitalba’, nu boven het onderste paar mooie knoppen afknippen.

► Binnen mogen de kuipplanten weer water hebben. Geleidelijk meer.

► Dat geldt, zo nodig, ook voor de buitenpotten, tenzij het vriest. 

► Maart is de ‘binnenvoorhetraamzaaimaand’! Probeer oude zaden uit op vochtig keukenpapier: als ze kiemen zijn ze nog bruikbaar.

Kievitsbloemen, Frittillaria meleagris

► Tot slot: het kan nog steeds vriezen of dooien, maar vooral regenen. Lees dan binnen alles, vanaf december 2002 tot nu, nog eens na op www.mimi_inmijntuin.blogspot.nl.

NIEUWE ARTIKELEN

Nieuwe artikelen verschijnen in februari 2022
- nog wel  winters, maar het voorjaar zal zich
weldra  aandienen. Een mooi vooruitzicht  in
deze aanhoudende periode met beperkingen
in verband  met corona. Gelukkig kunnen we
dan in onze eigen tuinen als vanouds aan de
slag met al een begin van bloeiend bolgewas
 - let  the sunshine in! (Musical Hair, 1967, dát
is langgeleden!) Maar nu eerst genieten van 
winterse  genoegens en lézen over tuinieren. 

                                       

'BUITENTUINTJE'

 

In míjn tuin...  

… is in de herfst weer veel verkleurd blad omlaag gedwarreld. Het is toch ieder jaar weer even wennen, al die doorkijkjes en die kale takken. Maar er is ook een positieve kant: je móest naar buiten om de dwarrelaars bij elkaar te vegen en af te voeren - of, mijn methode, als een dekentje over je tuin te spreiden. Want nu is het winter. Weliswaar zijn we vorst en sneeuw inmiddels een beetje ontwend, maar het zou zo maar kunnen dat we toch nog eens verrast worden met zo’n mooi laagje sneeuw of misschien zelfs ‘natuurijs’. Je zou bijna vergeten hoe dat was vroeger: met een door je moeder gebreide sjaal en muts glibberend over de aangetrapte sneeuw naar de dichtstbijzijnde sloot waar je op een van huis meegenomen stuk karton je schaatsen onderbond, of op de fiets naar de ijsbaan. Een heel gedoe, dat binden, en ze zaten nooit in een keer goed. En dan die reusachtige sneeuwpoppen die we maakten. 

Onze sneeuwpoppen, ergens in de jaren '60

Hijgend en snuivend sneeuwballen rollen, doorsnede: een meter. Die met nog meer gehijg stapelen en dan nog een kleine bol erbovenop: het hoofd. Voor de ogen haalden we kolen uit het kolenhok, de mond krasten we met een stokje, een afgedankte pijp van je vader erin en een winterpeen als neus. Nog een muts erop voor de finishing touch. Eerlijk gezegd: ik mis het niet. En voor de liefhebbers van het glijgebeuren zijn er al lang de beschaatsbare overdekte ijsbanen.

Maar dit is ook mooi ... anno 08-02-2021

Nu ben ik blij met ook in de winter nog een aardig groen uitzicht op mijn tuin. Gelukkig heb ik in de loop der jaren ruimhartig geïnvesteerd in ‘groenblijvers’ als klimop, taxus, laurier en ligusterhagen. En bodembedekkers als asarum (mansoor) en sedum spurium (rode muurpeper).

‘Wat is natuur nog in dit land?’ schreef dichter J.C. Bloem al in 1945 in zijn sonnet ‘De Dapperstraat’, waar je troost kunt vinden in de laatste zin: ‘Domweg gelukkig in de Dapperstraat.’ Jammer dat hij geen rondgang meer kan maken door onze dorpen en steden, waar nu toch steeds meer bewoners zich bewust lijken van het belang van ‘natuur’. In ‘Groningen stad’ word ik in zomer en najaar helemaal vrolijk van de vele stokrozen, die wel gepromoveerd lijken te zijn tot ‘stadsplant nr. 1’!

De 'andere beplanting': bolletjes!

Thuis staat mijn (manshoge) heg een halve meter af van de stoep: zo is ook daar ruimte voor groenblijvers en andere beplanting. In navolging van de Groninger stadjers heb ik er natuurlijk ook stokrozen een plek gegeven: langs de stoep, in mijn ‘buiten-tuintje'.

December 2021 

TUINIEREN IN DE WINTER

 

Heggenmussen

Ook voor de doorgewinterde tuinier is de winter zelf toch een beetje afzien. Er is weinig te doen buiten en de planten zijn in rust of, als eenjarigen, misschien al afgevoerd naar de compostbak. Toch kun je zolang het niet vriest nog genoeg ‘klussen’ vinden om energie in te steken en lekker bezig te zijn in de frisse buitenlucht. Fris, maar niet ijskoud: daar houden de planten niet van en jij zelf waarschijnlijk ook niet. 

Appelboom, Groninger Kroon

Snoeien doen we vaak bij voorkeur in het voorjaar, maar het kan ook in de winter, als er een paar vorstvrije dagen zijn aangekondigd en er ook geen regen te verwachten is. De sapstroom is nu bij de meeste bladverliezers tot stilstand gekomen, dus die kun je veilig ontdoen van boventallige of in de verkeerde richting groeiende takken. Ook kan de wintersnoei in het nieuwe voorjaar een gunstig effect hebben op de groei van nieuwe takken. Een soort verjonging van de boom of struik. Voor een grotere opbrengst van appelbomen wordt zelfs aanbevolen ze twee keer per jaar te snoeien: tussen december en februari, bij droog weer en minimaal 5℃, en vervolgens nog een keer tussen juni en augustus. Met de gesnoeide takken kun je een takkenril aanleggen: een toevluchtsoord voor egels, muisjes of zelfs winterkoninkjes!

Maar niet alle planten zijn gebaat bij snoei in deze koude tijd van het jaar. Esdoorns, druiven, kiwi’s, berken en notenbomen en -struiken kunnen door snoei veel vocht verliezen en doodbloeden. Als je toch nu met een van deze tuinbewoners aan de slag wilt, is het verstandig om de proef op de som te nemen en eerst een klein takje af te knippen. Komt er na een half uur nog steeds vocht uit de snoeiwond, dan kun je beter wachten met snoeien tot het voorjaar. Er is tenslotte geen haast, nu in de winter.

En mochten er alsnog planten in deze categorie hoe dan ook bezwijken, dan kun je zelfs in de winter, zolang de grond niet bevroren is, nog nieuwe bomen of struiken planten. Tot maart is het hun ‘rusttijd’ en daarmee is deze periode de beste tijd voor nieuwe aanplant. Jaarrond tuinieren: hoe fijn wil je het hebben! (Met een excuus naar de schaatsliefhebbers, die tegenwoordig met die slappe winters, zij het niet letterlijk, ‘in de kou staan’.)

Een echt 'egelhuis'

Heb je in het afgelopen najaar de gevallen bladeren ergens in de tuin verzameld, dan zou je daarmee zomaar een overwinterende egel een beschut onderdak bezorgd kunnen hebben. Ook hongerige vogels kunnen er terecht, op zoek naar overwinterende insecten of wormen. De zaden van uitgebloeide planten staan overigens óók op het menu van ons tuinvogelvolkje. Misschien treffen ze er zelfs nog een vlinderpop aan. Een goede reden om, ondanks een risico voor de vlinderpop, de uitgebloeide planten ter plekke te laten overwinteren. Dat ziet er niet uit? Het is puur natuur en zal onze tuinen en hun bewoners alleen maar ten goede komen. Voor je het weet is het voorjaar en dát is het moment voor de ‘grote schoonmaak’. Binnenshuis beginnen we daar niet meer aan, dus is er tijd genoeg om onze tuinen ‘op te schonen’. De winter gebruiken we voor kerstvieringen, de jaarwisseling en overwegingen omtrent eventuele aanpassingen buiten of zelfs geheel nieuwe plannen buiten.

Want ook dat valt in de categorie ‘tuinieren’, als het tenminste niet gaat over tuinen die voor 80% betegeld zijn of voor de helft in beslag genomen worden door nieuwe serres met wat potten met kamerplanten. En natuurlijk volautomatische zonneschermen, met één knop te bedienen. Wij tuiniers komen er bekaaid af, op de Nederlandse tv-zenders. De tuinprogramma’s zijn hier niet meer dan één grote reclameboodschap, vooral voor parafernalia. Daarom kijk ik nú alweer uit naar het voorjaar: met een nieuwe serie ‘Gardener’s World’ op BBC 2, al sinds 1968 (!) het beste tuinprogramma ooit, met interessante en ertoe doende afleveringen zonder ook maar een spatje reclame. Van harte aanbevolen!

Mijn aandeel in onze boekenkast:
tuinboeken!

En wordt het echt te koud buiten, dan is er natuurlijk ook nog de categorie ‘tuinboeken’ om in de wintermaanden, lekker warm binnen, in te ‘grasduinen’. Zo doe je inspiratie op voor weer een heel nieuw jaar tuinierplezier.

TUINKALENDER DECEMBER/JANUARI

 TUINKALENDER

 

► Vier de decemberfeesten ook in de tuin en behang boompjes en struiken met vogelvoer in rood- of groen gekleurde netjes. 

► Of smelt vet en roer er wat olijfolie door met vogelvoer. Laat het in een (pudding)vormpje opstijven en hang het, met een touwtje erdoor, in een toegankelijke struik.

► Kleine vogelsoorten zullen het op prijs stellen als je pinda’s met een stevig mes ‘verbrokkelt’. Strooi ze op de voedertafel.

► Zorg voor vers drinkwater, bij vorst ontdooien met wat warm water.

► En voorzie de fladderaars ook van schoon badwater: het zijn frisse beestjes.

► Zet een zak zand klaar om bevroren paadjes begaanbaar te houden.

► Eind december is de ideale tijd voor het snoeien van je druif, tenzij het vriest.

► Mocht het nog gaan sneeuwen, schud dan de sneeuw uit kwetsbare (jonge) struiken, zodat ze er niet onder bezwijken.

► Grasduinen in tuinboeken is óók tuinieren. Bijzonder aanbevolen: ‘De onderdrukking van de Natuur’, auteur Hans Mulder, met prachtige illustraties, 256 pagina’s lang.

► Gezellige feestdagen en een mooi (tuin)jaar in 2022!