NIEUWE ARTIKELEN

NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP

6 JUNI 2014

Tot die tijd genieten we van de bloeiende meidoorn,
 Crataegus monogyna.

Hier aan te klikken: TITELS HEGGENMUSSEN
Hier aan te klikken: TITELS COLUMNS
Hier aan te klikken: TUINKALENDERS
Hier aan te klikken: TUINFOTO'S
Hier aan te klikken: ANDERE TUINEN

MOEDERDAG

In míjn tuin …

... koester ik al jaren moederdagcadeautjes. Omdat het moederdagcadeautjes zijn: ik heb er niet om gevraagd. Toen mijn kinderen nog echt heel klein waren, verrasten ze mij met mooie tekeningen. Daar zorgde juf op school wel voor. Later kregen ze zakgeld en werden financieel onafhankelijk. Dat verruimde hun mogelijkheden aanzienlijk. Elk jaar, in de eerste week van mei, kwamen ze dan ook vragen: “Mam, wat wil je hebben voor moederdag?” En elk jaar kregen ze hetzelfde antwoord: “Ik wil graag lieve kinderen en die héb ik al, dus ...” Maar daardoor lieten ze zich niet ontmoedigen en zo was er op de grote dag altijd wel iets uit te pakken.

papaver orientale

Dat ik niet meer precies weet wàt, zegt natuurlijk niks over de verrassing. Jarenlang drie cadeautjes van drie kinderen op je verjaardag, op moederdag en met Sinterklaas - dat is 3³ x X ofwel negen keer heel veel jaren heel veel verschillende cadeautjes.

Maar van een paar weet ik het nog wel. Mijn dochter, de jongste van het stel, is onder andere uitgerust met organisatietalent. Bovendien heb je als moeder met je dochter andere gesprekken dan met je zonen. In een van die gesprekjes moet ze de naam van een van mijn planten hebben opgevangen en onthouden: Houttuynia cordata.

blaadjes van Houttuynia cordata

Ooit heb ik de groenbladige variant van Houttuynia aangeplant zonder acht te slaan op de toevoeging ‘cordata’. Het was zó’n leuk plantje, met schattige witte bloempjes! In die tijd bestond Internet nog niet, anders had ik het daar kunnen lezen: woekerplant met invasieve neigingen. Toen er weer een moederdag naderde, organiseerde mijn dochter de verrassing. Ze stuurde haar oudste broer op zijn brommer naar Intratuin in de stad om daar voor mij Houttuynia cordata op te halen! Braaf kwam hij ermee thuis: de gekleurde variant, met een rood randje langs het blad. Natuurlijk reageerde ik blij en deze cordata kreeg een plekje naast het vijvertje in de voortuin. Tot op de dag van vandaag houdt dit cadeau moeder bezig: met het onderdrukken van de invasieve neigingen! Alleen onderdrukken, hè! Nooit uitroeien, zo’n moederdagcadeau. 

Ook de knalrode papavers niet, die mijn dochter mij op een andere moederdag cadeau deed. Wat ben ik vaak geschrokken, als ik ’s ochtends naar buiten keek en daar de eerste grote écht knalrode papaver zag tussen de zachte tinten blauw en rose! Maar mijn smaak is veranderd: ik vind ze prachtig nu en hoop op licht invasieve neigingen, rond moederdag, in mijn tuin.

Mei 2014

BEE HAPPY?

Heggenmussen

Eindelijk een positief bericht over de bijen. Jarenlang bedroeg het sterftepercentage onder bijen in de winter wel 25%. In de winter van 2013 daalde dat percentage naar 13% en in de afgelopen winter kwam het landelijk sterftepercentage zelfs nog lager uit: op 9,2%. Een verklaring voor deze daling is nog niet gevonden en onderzoekers vinden het dan ook te vroeg om vast te stellen dat de problemen rond de bijensterfte opgelost zijn.

(Blije?) bij op kitaibelia

En dat is het zéker. Na alle voedselschandalen, zoals gesjoemel met vlees, biologische eieren die niet biologisch zijn, salmonella-zalm en asbestbrood, weet je als mens zo langzamerhand niet meer wat je nog kunt eten. We leggen moestuintjes aan en planten bessenstruiken en fruitbomen. Alles onbespoten uiteraard. Om van succes verzekerd te zijn, hebben we bijen nodig, want zonder bestuiving geen vruchten van onze arbeid. En dus kiezen we in de siertuin voor bijenplanten. Die kopen we vooral in tuincentra, in de supermarkt en bij de bouwmarkt. Maar wat kopen we eigenlijk?

anemoon

Vorig jaar meldde het consumentenprogramma Radar al dat de luizenbestrijdingsmiddelen en mierenlokdoosjes, te koop bij tuincentra, een hoog neonicotinoïdegehalte hebben, wat zeer schadelijk is voor honingbijen.

Nu heeft Greenpeace onderzoek gedaan naar  het voorkomen van pesticiden in en op tuinplanten en op 21 april jl. besteedde Radar  aandacht aan de schokkende resultaten van dat onderzoek. Van de negenenzestig bloeiende planten die Greenpeace liet testen op vierhonderd bestrijdingsmiddelen, bleek slechts één plant geen bestrijdingsmiddel te bevatten. Zevenenzestig planten waren  behandeld met gemiddeld zeven verschillende pesticiden, één plant zelfs met veertien verschillende soorten. Zeven van de tien meest giftige planten kwamen van Intratuin, maar ook andere tuincentra, zoals Boerenbond-Welkoop en Groenrijk, scoren slecht. 

campanula

Onder de gebruikte bestrijdingsmiddelen kwamen, behalve in Nederland verboden soorten, ook voor bijen acuut giftige bestrijdingsmiddelen voor. “Voor bijen zijn neonicotinoïden 7000 keer schadelijker dan het verboden middel DDT,” aldus Kees Kodde, woordvoerder van Greenpeace. Voor werknemers in de land- en tuinbouw zijn deze middelen uiteraard ook schadelijk.
Het voert te ver om alle onderzochte plantensoorten te noemen, maar wij allemaal hebben er ongetwijfeld meerdere van aangeplant, zoals anemonen, krokussen en anjers, dahlia’s (óók zomerbol van het jaar ‘Dinner Plate’!), gladiolen, klokjesbloemen (Campanula’s), lavendel, longkruid (Pulmonaria), maagdenpalm, tulpen, kerstrozen (Helleborus) enzovoorts. Om met de beste bedoelingen bijen naar onze tuinen te lokken. Wij de bestuiving en de bijen de nectar. Maar zelfs een speciaal voor bijen en vlinders geselecteerde bollenmix, met de wervende naam ‘Bee Happy’, bleek bestrijdingsmiddelen te bevatten.

dahlia

Voor de bijen betekent het vaak de dood. Ze raken gedesoriënteerd, kunnen met de nectar hun korven niet meer terugvinden en voor het broed betekent dat voedselgebrek, met desastreuze gevolgen. Ook het oppervlaktewater en de akkers in ons land zijn zwaar vervuild: per jaar wordt zo’n elfduizend kilo van het bestrijdingsmiddel imidacloprid, een neonicotinoïde, gebruikt. Onderzoekers telden tot 70% minder waterinsecten en stelden voor akkervogels mogelijk sterke hinder vast ten gevolge van het gebruik van imidacloprid.

Het kan jaren duren voor dit gif weer uit de bodem is verdwenen. En dan heb je het over één bestrijdingsmiddel. Was staatssecretaris Sharon Dijksma vorig jaar nog ‘... blij met een verbod op neonicotinoïden’, nu is het kabinet van mening dat er ‘... geen aantoonbare aanleiding is dat er in de huidige toelatingen een ernstig risico aanwezig is voor bijen’, waardoor ingrijpen via een noodmaatregel niet gerechtvaardigd is.

helleborus

Wat nu? Veel planten komen via omwegen in onze tuincentra terecht en voor de consument is het onmogelijk om te achterhalen of een plant nu wel of niet vergiftigd is. Directeur van de Tuinbranche Nederland, Frank van der Heide, beloofde in het programma Radar met de hele keten om de tafel te gaan zitten om uiteindelijk een certificatiesysteem in te voeren.

Intratuin heeft al positief gereageerd op het onderzoek van Greenpeace: zij onderzoeken op hun beurt de herkomst van hun planten en willen op korte termijn voor alle tuincentra een (milieu)keurmerk invoeren.

Tot het zover is moeten we maar op zoek naar planten met de kortste ‘aanvoerroute’: rechtstreeks kopen bij een betrouwbare kweker. In de nieuwsbrief van ‘De Kleine Plantage’ in Eenrum meldt Eric Spruit dat zij weliswaar niet biologisch zijn, maar dat zij “... zeer pleksgewijs en met mondjesmaat iets gebruiken”. Hij legt de bal ook bij de consument, die liefst een zo groot mogelijke plant wil, zonder luizen.

tulp

Zoals Hans Kramer van biologische plantenkwekerij ‘De Hessenhof’ in Ede het in de uitzending van Radar noemde: “Een plofplant!” Op zijn kwekerij worden de planten niet ‘opgejaagd’ en zijn pesticiden niet nodig, zelfs niet voor lavendel. Kramer: “Schimmelgevoelige planten gooien wij eruit.” Zo kan het ook.

En er is nog tijd om te zaaien: biologische bijenbloemen als Juffertje in het Groen (Nigella), malva, zonnebloemen, gouds- en korenbloemen, klaprozen en borage of een wildbloemenmengsel. En biologische groente in de moestuin. Alles onder het motto: bee happy!

Mei 2014

TUINKALENDER MEI

TUINKALENDER 

► Verzamel slakken in een bak water met een beetje afwasmiddel - daar wordt de tuin schoon van.

► Kuipplanten mogen wel naar buiten, bij de ‘hoge’ temperaturen dit voorjaar. Eerst nog even laten wennen en bij onverhoopte nachtvorst: gauw naar binnen!

Agapanthus

► Snoei de buxus op een bewolkte dag. Of leg er direct na het snoeien een laken overheen, tegen zonnebrand. En maak de snoeischaren goed schoon, bijvoorbeeld met verdund bleekmiddel, om mogelijke buxusziekte niet te verspreiden.

► Knip de uitgebloeide Pulmonaria’s, longkruid, bij de grond af. Zo blijf je meeldauw én teveel zaailingen voor.

► Dat laatste geldt ook voor het afknippen van uitgebloeide Helleborusstengels.

► Hoog opgroeiende vaste planten, zoals Phlox, kunnen (gedeeltelijk) getopt worden, voor meer stevigheid en een langere bloei. De toppen kun je stekken.

Phlox paniculata, lila

► Breng op tijd plantensteunen aan; de groei zit er goed in nu.

► Kop uitgebloeide bolgewassen, maar geef het blad de tijd om voedingsstoffen terug te sturen naar de bol. Een beetje mest helpt ook.

► Blijf klimrozen en andere klimmers aanbinden.

Rosa Albéric Barbier

► Als het goed is, is het vijverwater nu helder. Zo niet: zorg voor meer zuurstofplanten.

► Niet moeilijk doen in de moestuin: zelfs Maarten ’t Hart koopt zijn groenteplantjes kant en klaar. Nog vijf uitzendingen te gaan op maandag, 19.20 uur, Nederland 2!

Mei 2014

TUINFOTO'S APRIL

TUINFOTO’S

1-4-2014
Zuiver witte narcissen

3-4-2014
Een vink in de nog kale es

10-4-2014
Close up van stekelige rosa Mme. Alfred Carrière

10-4-2014
Een kikkertje op de rand van het vijvertje! (die groene)

13-4-2014
Potje tulpen

23-4-2014
De groeispurt is begonnen

23-4-2014
Geranium Phaeum 'Samobor'
Deze geranium heet niet te woekeren, maar zaait
zich wel heel enthousiast uit.

23-4-2014
Rozenknop 'Zépherine Drouhin'

23-4-2014
Ruit, Thalictrum aquilegifolium, in knop: niets meer aan doen!

23-4-2014
En als ik de voordeur opendoe, zie ik dit!

23-4-2014
Dit wordt een echte aardbei

28-4-2014
Voorjaarsweelde

28-4-2014
Sneeuwroem en bluebells, je reinste woekeraars,
maar je wilt ook niet zonder ...

28-4-2014
Een mooi oplopend geheel

28-4-2014
Dit spreekt voor zichzelf

28-4-2014
Hoera, daar zijn de akeleien weer!

28-4-2014
En hier komen de alliums!

28-4-2014
Het is een mooi voorjaar

NIEUWE ARTIKELEN

NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP

9 MEI 2014

Veel is veranderd in de achtendertig jaar die wij hier

wonen, maar niet alles. Zoals het uitzicht over de heg.

Hier aan te klikken: TITELS HEGGENMUSSEN

Hier aan te klikken: TITELS COLUMNS

Hier aan te klikken: TUINKALENDERS

Hier aan te klikken: TUINFOTO'S

Hier aan te klikken: ANDERE TUINEN

DÉJÀ VU

In míjn tuin …

... had ik laatst een déjà vu, waar ik hardop om moest lachen. De ‘vu’ ging zeker meer dan vijfendertig jaar terug, naar de tijd waarin ik nog jong, onwetend en kritisch was. Dat hoort bij elkaar allemaal. Ik maakte een fietstochtje en of dat nu door de stad was of ergens door een dorp, dat weet ik niet meer. Want inmiddels ben ik bijna vier decennia verder en vergeetachtig - hoort ook bij elkaar.

Vanaf mijn fiets zag ik in een keurig voortuintje een oude vrouw bezig, met haar rug naar de straat gekeerd: het zou niet tot groeten komen. Uit haar rok staken gekousde benen met gesokte voeten in houten klompen. Ze droeg een schort, waarvan de banden op haar rug in een strik bij elkaar kwamen en haar grijze haren lagen opgerold tot een knoedeltje in haar nek. Met blote handen werkte ze in de grond langs het paadje - wat ze precies deed kon ik in het voorbijgaan niet zien. Maar wat mij trof was haar houding: stram voorovergebogen stond ze daar, met haar oude achterwerk omhoog in de wind naar de voorbijgangers gekeerd. “Dat dóe je toch niet, zo gaan staan,” dacht ik nuffig op mijn fiets. Hoe heet dat: verlies van decorum! Je kunt toch net zo gemakkelijk op je hurken gaan zitten of desnoods even knielen op een kussentje!

Nu ben ik zelf ‘oud’ en behalve vergeetachtig uitgerust met een versleten rug en nog zo wat ongemakjes. Maar ook wijzer; het is allemaal niet voor niets geweest. En daar sta ik dan, in mijn tuin: uit mijn fleecejack steken twee in skinny jeans gehulde benen met geherensokte voeten in een paar oude Birckenstocks. Een knalroze fleecesjaal om mijn nek en mijn grijze haren in slordige plukken rond mijn hoofd gewaaid. Met oude tuinhandschoenen aan werk ik in de grond langs het paadje. Als ik ze straks uitdoe, zal ik de rouwrandjes onder mijn nagels zien.

Wat mij plotseling treft, is mijn houding: stram voorovergebogen sta ik daar, met mijn oude achterwerk omhoog in de wind naar eventuele voorbijgangers gekeerd. Déjà vu! Ik kom maar even overeind en als ik uitgelachen ben, besef ik hoe comfortabel die houding is. Mijn linkerelleboog steunt op mijn linkerbovenbeen en zo wordt mijn rug ontlast. Mijn rechterhand heeft nu een royaal bereik en ik ben vrij om naar alle kanten uit te stappen: déjà vu?! Al gezien?! Zó wied je onkruid in een bejaardentuin!

Maart 2014

ZOMER IN DE BOL!

Heggenmussen

Half april: een goed moment om zomerbollen te planten, buiten in potten of al in de volle grond. Mocht er nog een nachtvorstje langskomen, dan kunnen de bollen daar onder de grond wel tegen. De potten kunnen tijdelijk naar binnen. Tot de zomerbolletjes wordt ook ‘geluksklaver’ gerekend. Mijn rode klaver, Oxalis triangularis, staat in een grote pot en die heb ik nu al twee winters buiten laten staan. Per ongeluk. Pas als ik in het voorjaar iets nieuws in deze pot wil planten, zie ik dat ie al bezet is! Maar de geluksklaver doet zijn naam eer aan en loopt gewoon weer uit!

Oxalis, geluksklaver

Dahlia’s zijn níet zo gemakkelijk over het hoofd te zien. Zeker niet de ‘Dinner Plate’ dahlia’s, die verkozen zijn tot zomerbol van het jaar vanwege hun uitzonderlijk grote en massieve bloemen: ter grootte van een dinerbord, met een doorsnede van zomaar dertig centimeter! Want dat blijkt de trend te zijn voor deze zomer: groot en uitbundig. Zo niet in Duitsland, waar dit jaar Epimedium is uitgeroepen tot vaste plant van het jaar. Nederlandse naam: elfenbloem en dat is precies de goede typering van deze planten met hun sierlijke bloemen en een maximale hoogte van vijfenveertig centimeter. Epimedium bloeit in april en mei, behalve de variëteit E. cantabrigiense, die van juli tot september bloeit. Ze hebben trouwens een voorkeur voor schaduw. Alles bij elkaar het volkomen tegenovergestelde van de bordgrote dahlia’s. Zelf ga ik toch voor de dahlia’s, die de hele zomer bloeien, maar dan wel die van het vertrouwde formaat. Tenslotte is er voor elk wat wils.

Dahlia Chat Noir

Eh, oranje dahlia

Dahlia Fascination

Ook de ‘ouderwetse’ gladiolen, Gladiolus ofwel zwaardlelie, brengen een vrolijke noot in de tuin. Laat je niet afschrikken door die merkwaardige uitdrukking: de dood of de gladiolen. Dat slaat vooral op sporters die een zeker risico nemen bij het halen van de eindstreep. Een uitvloeisel daarvan zie je elk jaar in de Nijmeegse vierdaagse, waar de wandelaars met gladiolen over de eindstreep komen. Die hebben ze dan ook verdiend! Maar wij tuiniers hoeven niet de gladiator te spelen en met het zwaard ten strijde te trekken om de Gladiolus binnen te halen: ze zijn in minstens zoveel varianten en kleuren te koop als dahlia’s. Zoek de mooiste uit en combineer ze met vaste planten, dahlia’s of andere zomerbollen.

Abessijnse gladiool: óók heel mooi

Lelies, Lilium, zijn net als gladiolen bestand tegen wat vorst. Ze kunnen daardoor al in maart buiten geplant worden. Maar in april komt het ook nog goed. Lelies zijn er in talloze varianten en ook met meer of minder geur. Heel mooi is de Madonnalelie, Lilium candidum, in zuiver wit. Voor de Koningsdag valt de keuze natuurlijk op Lilium regale: koningslelie. Let maar eens op, op 26 april! Dit is ook nog eens een trompetlelie met nota bene oranje stuifmeel. Hoe mooi wil je het hebben!

Misschien toch een keizerlijke bol? Plant dan Fritillaria imperialis: de keizerskroon. Eigenlijk hoort deze Fritillaria niet thuis tussen de zomerbollen, want hij is winterhard. Maar daar wordt het alleen maar gemakkelijker van. Naar verluid houdt deze Fritillaria mollen op een afstand: de bloemen ruiken bepaald niet lekker. Plant ze dus niet naast het terras.

Wie het rijtje ‘koning, keizer, admiraal’ af wil maken, kan er nog een witte vlambloem bij zetten: Phlox ‘White Admiral’. Een vaste plant, voor de grap.

Witte phlox, White Admiral?

Een ‘zomerbol’ die we met blad en pot en al binnen overwinteren, is de Agapanthus ofwel Afrikaanse lelie. Een klassieker. Eigenlijk is deze lelie geen bolgewas, maar een kuipplant. Vroeger werd aangeraden om deze plant vooral krap te houden en dus niet in een grotere pot te zetten. Dat leverde uiteindelijk een pot vol witte wortels op en weinig bloei. Gelukkig is men van deze barbarij teruggekomen: ook de Agapanthus verdient een ruime pot met goede potgrond en, net als alle (pot)planten, op zijn tijd wat mest. En ga er niet vanuit dat ze vorst kunnen verdragen; bij -5°C houdt het wel op. Er zijn verschillende varianten in twee kleuren: wit en blauw.

Ook bij de bij in trek: Agapanthus

En omdat het niet altijd zo groot hoeft, zijn er knolbegonia’s, Begonia tuberosa hybrida. In 1865 werden de oorspronkelijke soorten van de knolbegonia ontdekt in het Andesgebergte in Bolivia en Peru. In België was Van Houtte een van de belangrijkste veredelaars. Het kweken van de knolbegonia werd een specialiteit in de omgeving van Gent. Zo’n vijfentwintig bedrijven produceren daar op jaarbasis zo’n dertig miljoen begoniaknollen, waarvan de helft (!) naar Nederland geëxporteerd wordt. Je hebt ze dus waarschijnlijk al.

Aan de slag, met de zomer in de bol!

April 2014

TUINKALENDER APRIL

TUINKALENDER  

► Grasmaaien! Naarmate het gras harder groeit, kan de maaihoogte geleidelijk lager ingesteld worden. Steek de kanten strak af en breng de rafelrandjes naar de composthoop.


► Bemest de rozen met speciale rozenmest of koemestkorrels. Bemest ook de borders, liefst vlak voor een bui. Compost is altijd goed.

► Verzamel tijdens het wieden niet alleen onkruid, maar ook slakken. Hoe eerder, hoe beter.

► Dun de bodembedekkers eens uit: schuilplaatsen voor slakken.

► Eenjarigen kunnen nog binnen gezaaid worden, maar over een paar weken, in mei, mag het ook buiten.

► Zaai voor een vrolijke noot eens rode klaprozen: eenjarige akkerbloemen, waarmee je ook de bijen een plezier doet.

► Vlinders leggen eitjes op waardplanten, waaronder klimop, gras en brandnetels. De eitjes worden rupsen, die zich voeden met de waardplanten en tenslotte veranderen in vlinders. Denk daaraan en ga niet op rupsenjacht!

► Bind klimplanten regelmatig aan, zodat het geen onontwarbare kluwen wordt.

► Wij verbruiken wereldwijd teveel water. Vang regenwater op en maak er verstandig gebruik van.

► Weet wat je doet: het verkoopverbod van glyfosaat (Roundup) heeft het niet gehaald, aldus staatssecretaris Mansveld. Wees zelf de verstandigste en laat het in de winkel staan.

► Weet wat je eet: zaai groenten in je tuin! 

► Vanaf maandag 7 april tien weken lang 'Maarten’s Moestuin' met Maarten ’t Hart op Nederland 2 om 19.20 uur!

► Op 15 april verschijnt het meinummer van Tuinieren, waarin Kristel Engelen in haar rubriek ‘Online geoogst’ melding maakt van mijn tuinblog: www.mimi-inmijntuin.blogspot.nl.

April 2014