donderdag 5 juni 2014

Hoe wij 'tuinden' in Denemarken


Voor de laatste week in mei vertrokken wij naar Denemarken, waar we een zomerhuis huurden aan de Mads Madsens Vænge, Mørkholt Strand, gemeente Børkop. Dit alles aan de Vejlefjord.


Wegwerkzaamheden en een ongeluk op de Duitse snelweg leverden behalve een vertraging van zo'n 2½ uur toch ook een aardige foto op van dit paard, dat op eigen gelegenheid al een stuk verder geweest zou zijn.


(Alle foto's zijn te vergroten door ze één of tweemaal aan te klikken.)

24 mei 2014


De heenreis: allemaal in de file,
ook deze mooie paardenstaart



Maar we zijn op de goede weg:
richting Denemarken



Het land glooit en prachtige wolken torenen boven de bomen uit

'Vergezicht' op de Deense snelweg
Veel Deense kerken zijn wit


Daar ligt de Vejlefjord: we zijn er bijna

22.12 u.: ons uitzicht over de fjord - er ligt een zeilboot voor anker

25 mei 2014



Twee hazen bezoeken deze 'tuin'
's ochtends en 's avonds - overdag doen ze waarschijnlijk aan watersport, zoals bijna iedereen hier.
De zeilboot heeft ook zijn anker alweer gelicht.
Maar ons lijkt het water van de fjord nog wat fris en, for
sikkerhed!, laten we de boot met de wielen in de lucht liggen.

We rijden naar Trelde Næs (naes = kaap, landpunt) om een wandeling te maken langs de kust. Het strand is hier nooit breed en vooral stenig. De hoge kust is voor een deel afgekalfd, waarschijnlijk vooral door de wind, die hier vanaf de Lille Bælt (Kleine Belt) vrij spel heeft over de 22 km lange fjord. Langs de zuidkant van de fjord zijn met grote keien dammetjes gelegd. Aan de oostkust van Denemarken is er vrijwel geen eb en vloed.
In de loop van de week zullen we zien hoe het water van de fjord rustig en glad voorbij stroomt, maar, opgezweept door de wind, ook golven met witte koppen kan hebben.
 De 'neus'
We laten de neus voor wat hij is en beginnen aan onze strandwandeling

Ondertussen zoek ik naar stenen met een gat erin. Er zijn wel veel stenen met kuiltjes; misschien zijn de gaatjes-stenen zo langzamerhand op
En deze zijn sowieso te groot om mee te nemen


Het uitzicht is prachtig

maar nu even doorlopen ...

Een ooit neergestorte boom
Hier vliegen de zwaluwen naar hun nestgaten


De helft van de  boomwortels daar
boven hangt in de lucht


Van boom tot sculptuur

Nog meer sculpturen - en geklauter

Kwikstaartje!



Een lier in onbruik



Kijk, zó hoog is deze 'wand'
Maar hier is de trap ...


Dat was een hele klim
even zitten, het zijn víer trappen!


en kijken uit op het strandje

We vinden een smal paadje,
 boven langs de klif


Fluitenkruid!

En deze gedenksteen, aan het eind van de
wandeling, moeten we nog eens ontcijferen

26 mei 2014


Nestkasten in de tuin en een slinger stenen aan de dakrand: een fijn Deens huis!  



Vandaag naar Vejle, waar de molen zéker genoeg wind vangt

Lekker geluncht
in het 'moderne' deel van het centrum


Het Raadhuis van Vejle

Links Søstere Grene, naast een mooi oud pand

Bijzonder detail
Dit ook: een kunstige watervoorziening!

Maar hier ging het om: het boekwinkeltje in Horsens!!


Sympathiek: op de bankjes onder de boom kunnen de ouderen bijpraten, op de schommels ertegenover de jongeren.

27 mei 2014


Meeuwen op de zwempier;
ze stappen er niet in
Groot schip op weg naar Vejle
Ook bij het piertje staat het
water hoger
Er komt meer wind: golfslag


Tijd voor een wandeling langs de rozenbottels en meer

zoals korenvelden

Je zou hem zó uitgraven en meenemen,
deze distel. Doen we niet.
Dat doen we zéker!

28 mei 2014
Het Koldinghus





De binnenplaats is niet veranderd,
sinds wij hier 26 jaar geleden voor
het eerst waren
En straks staan we op
de toren!



Prachtige combinatie van oud en nieuw

Het kasteel is multifunctioneel
geworden met opvallende verlichting.
Danish Design!

De oude stenen fraai 'ingelijst'


Voor iemand met hoogtevrees (ik) is dit
een adembenemende diepte!

Maar als je naar de top wilt, moet
je toch maar even doorzetten
Dat heeft deze meneer ook gedaan
en kijk hem daar nu staan!

De Rebecca Hammann vaart uit
De haven van Kolding

Hier kwam Rebecca net los van de kade




en wij dalen weer af - er is nog veel te zien,


zoals deze prachtige zilveren bekers, met karakter

In de gewelven bekijken we ook even de 'kerker' en dan zijn we toe aan bier, koffie en æbletærte. In een glazen schaaltje, met veel room en een blaadje rode geluksklaver! Dáár had ik nou een foto van moeten maken. Maar ja, je bent op vakantie, en dan wil je ook wel eens even rust. Ter vervanging dit (aangepaste) recept van internet.

Porties: 8 1 kilo appels, bv Elstar of Jonagold sap en rasp van 1 onbespoten citroen 175 gram suiker ¼ liter appelsap 1 theelepel kaneel knapperige koekjes  200 ml slagroom 8 blaadjes ‘geluks’klaver (Oxalis triangularis)
Bereidingswijze:
Appels schillen, in partjes snijden en met citroensap en rasp, het appelsap en 100 gram suiker kort laten stoven in gesloten pan en af laten koelen.
De koekjes (niet te fijn) hakken en eventueel in een koekenpan roosteren (niet te bruin), dan de kaneel en suiker erdoor scheppen.

Oxalis triangularis: geluksklaver
Schep de appelstukjes in mooie glazen schaaltjes en schep de helft van de koekjes erover. Dan een dikke laag geklopte slagroom en de rest van de koekkruimels. Versier met het klaverblaadje.



Aangetroffen in de museumwinkel: een heuse (gehaakte) dronning: koningin





De kasteeltuin: bladstructuur en groen - meer is niet nodig

De zon breekt door - we gaan terug naar de Vejlefjord,
na een bezoek aan een zeer veelzijdig en mooi museum.
29 mei 2014

9.51 u: een hoofd!
Met een hoedje en een kano!


Het water in de fjord is weer tot rust gekomen.
Hieracium pilosella

En dit is nu een muizenoortje, 


10.54 u: daar is de kanoman weer!

Mooi schip

maar dit overtreft alles, zelfs zonder het geluid!

We gaan vandaag naar Fredericia en Middelfart.
Ook in Denemarken werkt men aan de weg -
deze is mooi kaal geschraapt, tot en met de

afstribnung (belijning).

Fredericia is een oude vestingstad met veelal rechte straten
De imposante stadswal
van Fredericia


met imposante kanonnen!





De kogels zijn aaneengesmeed, for sikkerhed!

Dezelfde straat, nu van bovenaf
In de verte de watertoren,
goed beschermd



Standbeeld Landsoldaten, de militair te voet

Zicht op de 'nieuwe' brug naar Middelfart op Funen
'De groene plekken in een stad
zijn groene genoegens'
En dat klopt!







Deense madeliefjes

En inderdaad: geen kleine jongen
Een 24 ponder; voor de liefhebbers

De watertoren.
Te bezichtigen vanaf 7 juni.

Dan gaan we eerst nog maar even naar Middelfart

De aanloop ...

... het uitzicht ...



... we zijn er


We wandelen over een hooggelegen pad langs de Fænøsund

en keren over de oude brug terug naar Jutland.

30 mei 2014



Vandaag lopen we langs de fjord in oostelijke
richting; inmiddels is mijn oog iets meer geoefend
in het herkennen van stenen met een gat; het
zijn er nog heel wat!
Mijn droom van een tuin: alleen maar geurende
rozenbottelstruiken! Wel jammer dat dat maar een
maand duurt. Maar ik neem een stek mee uit het
 boeketje dat ter verwelkoming op de tafel stond.

Bootjes hebben soms ook vakantie. Kijk ze
eens lekker op hun buik in de zon liggen!
Toonbeeld van Deense gastvrijheid: zelfs op
het strand staan de stoelen klaar.

Kijk eens! hoe vaak de steen opspringt!
Dát is nog eens keilen!
Kaart van het gebiedje

en nog één keer deze steile weg
aflopen
Nog één keer een steile weg
oplopen



Wie er ...
... het eerste is!


Op de valreep bloeit de roos bij het houthok
Het is Mme. Alfred Carrière! Aangenaam!

31 mei 2014


Het huis is klaar voor de volgende bezoekers en wij

kijken nog één keer uit over de Vejlefjord: we gaan naar huis

met onderweg dit déjà vu: een peerdensteert!
Onscherp, want deze rit verloopt zonder files
en ongelukken: op normale snelheid!

Zie ook de column AFSLAPNING

vrijdag 9 mei 2014

NIEUWE ARTIKELEN



NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP
6 JUNI 2014




Tot die tijd genieten we van de bloeiende meidoorn,
 Crataegus monogyna.

Hier aan te klikken: TITELS HEGGENMUSSEN
Hier aan te klikken: TITELS COLUMNS
Hier aan te klikken: TUINKALENDERS
Hier aan te klikken: TUINFOTO'S
Hier aan te klikken: ANDERE TUINEN


MOEDERDAG

In míjn tuin …


... koester ik al jaren moederdagcadeautjes. Omdat het moederdagcadeautjes zijn: ik heb er niet om gevraagd. Toen mijn kinderen nog echt heel klein waren, verrasten ze mij met mooie tekeningen. Daar zorgde juf op school wel voor. Later kregen ze zakgeld en werden financieel onafhankelijk. Dat verruimde hun mogelijkheden aanzienlijk. Elk jaar, in de eerste week van mei, kwamen ze dan ook vragen: “Mam, wat wil je hebben voor moederdag?” En elk jaar kregen ze hetzelfde antwoord: “Ik wil graag lieve kinderen en die héb ik al, dus ...” Maar daardoor lieten ze zich niet ontmoedigen en zo was er op de grote dag altijd wel iets uit te pakken.


papaver orientale
Dat ik niet meer precies weet wàt, zegt natuurlijk niks over de verrassing. Jarenlang drie cadeautjes van drie kinderen op je verjaardag, op moederdag en met Sinterklaas - dat is 3³ x X ofwel negen keer heel veel jaren heel veel verschillende cadeautjes.
Maar van een paar weet ik het nog wel. Mijn dochter, de jongste van het stel, is onder andere uitgerust met organisatietalent. Bovendien heb je als moeder met je dochter andere gesprekken dan met je zonen. In een van die gesprekjes moet ze de naam van een van mijn planten hebben opgevangen en onthouden: Houttuynia cordata.


blaadjes van Houttuynia cordata
Ooit heb ik de groenbladige variant van Houttuynia aangeplant zonder acht te slaan op de toevoeging ‘cordata’. Het was zó’n leuk plantje, met schattige witte bloempjes! In die tijd bestond Internet nog niet, anders had ik het daar kunnen lezen: woekerplant met invasieve neigingen. Toen er weer een moederdag naderde, organiseerde mijn dochter de verrassing. Ze stuurde haar oudste broer op zijn brommer naar Intratuin in de stad om daar voor mij Houttuynia cordata op te halen! Braaf kwam hij ermee thuis: de gekleurde variant, met een rood randje langs het blad. Natuurlijk reageerde ik blij en deze cordata kreeg een plekje naast het vijvertje in de voortuin. Tot op de dag van vandaag houdt dit cadeau moeder bezig: met het onderdrukken van de invasieve neigingen! Alleen onderdrukken, hè! Nooit uitroeien, zo’n moederdagcadeau. 



Ook de knalrode papavers niet, die mijn dochter mij op een andere moederdag cadeau deed. Wat ben ik vaak geschrokken, als ik ’s ochtends naar buiten keek en daar de eerste grote écht knalrode papaver zag tussen de zachte tinten blauw en rose! Maar mijn smaak is veranderd: ik vind ze prachtig nu en hoop op licht invasieve neigingen, rond moederdag, in mijn tuin.

Mei 2014

BEE HAPPY?

Heggenmussen


Eindelijk een positief bericht over de bijen. Jarenlang bedroeg het sterftepercentage onder bijen in de winter wel 25%. In de winter van 2013 daalde dat percentage naar 13% en in de afgelopen winter kwam het landelijk sterftepercentage zelfs nog lager uit: op 9,2%. Een verklaring voor deze daling is nog niet gevonden en onderzoekers vinden het dan ook te vroeg om vast te stellen dat de problemen rond de bijensterfte opgelost zijn.

(Blije?) bij op kitaibelia

En dat is het zéker. Na alle voedselschandalen, zoals gesjoemel met vlees, biologische eieren die niet biologisch zijn, salmonella-zalm en asbestbrood, weet je als mens zo langzamerhand niet meer wat je nog kunt eten. We leggen moestuintjes aan en planten bessenstruiken en fruitbomen. Alles onbespoten uiteraard. Om van succes verzekerd te zijn, hebben we bijen nodig, want zonder bestuiving geen vruchten van onze arbeid. En dus kiezen we in de siertuin voor bijenplanten. Die kopen we vooral in tuincentra, in de supermarkt en bij de bouwmarkt. Maar wat kopen we eigenlijk?

anemoon
Vorig jaar meldde het consumentenprogramma Radar al dat de luizenbestrijdingsmiddelen en mierenlokdoosjes, te koop bij tuincentra, een hoog neonicotinoïdegehalte hebben, wat zeer schadelijk is voor honingbijen.
Nu heeft Greenpeace onderzoek gedaan naar  het voorkomen van pesticiden in en op tuinplanten en op 21 april jl. besteedde Radar  aandacht aan de schokkende resultaten van dat onderzoek. Van de negenenzestig bloeiende planten die Greenpeace liet testen op vierhonderd bestrijdingsmiddelen, bleek slechts één plant geen bestrijdingsmiddel te bevatten. Zevenenzestig planten waren  behandeld met gemiddeld zeven verschillende pesticiden, één plant zelfs met veertien verschillende soorten. Zeven van de tien meest giftige planten kwamen van Intratuin, maar ook andere tuincentra, zoals Boerenbond-Welkoop en Groenrijk, scoren slecht. 
campanula
Onder de gebruikte bestrijdingsmiddelen kwamen, behalve in Nederland verboden soorten, ook voor bijen acuut giftige bestrijdingsmiddelen voor. Voor bijen zijn neonicotinoïden 7000 keer schadelijker dan het verboden middel DDT,” aldus Kees Kodde, woordvoerder van Greenpeace. Voor werknemers in de land- en tuinbouw zijn deze middelen uiteraard ook schadelijk.
Het voert te ver om alle onderzochte plantensoorten te noemen, maar wij allemaal hebben er ongetwijfeld meerdere van aangeplant, zoals anemonen, krokussen en anjers, dahlia’s (óók zomerbol van het jaar ‘Dinner Plate’!), gladiolen, klokjesbloemen (Campanula’s), lavendel, longkruid (Pulmonaria), maagdenpalm, tulpen, kerstrozen (Helleborus) enzovoorts. Om met de beste bedoelingen bijen naar onze tuinen te lokken. Wij de bestuiving en de bijen de nectar. Maar zelfs een speciaal voor bijen en vlinders geselecteerde bollenmix, met de wervende naam ‘Bee Happy’, bleek bestrijdingsmiddelen te bevatten.
dahlia
Voor de bijen betekent het vaak de dood. Ze raken gedesoriënteerd, kunnen met de nectar hun korven niet meer terugvinden en voor het broed betekent dat voedselgebrek, met desastreuze gevolgen. Ook het oppervlaktewater en de akkers in ons land zijn zwaar vervuild: per jaar wordt zo’n elfduizend kilo van het bestrijdingsmiddel imidacloprid, een neonicotinoïde, gebruikt. Onderzoekers telden tot 70% minder waterinsecten en stelden voor akkervogels mogelijk sterke hinder vast ten gevolge van het gebruik van imidacloprid.
Het kan jaren duren voor dit gif weer uit de bodem is verdwenen. En dan heb je het over één bestrijdingsmiddel. Was staatssecretaris Sharon Dijksma vorig jaar nog ‘... blij met een verbod op neonicotinoïden’, nu is het kabinet van mening dat er ‘... geen aantoonbare aanleiding is dat er in de huidige toelatingen een ernstig risico aanwezig is voor bijen’, waardoor ingrijpen via een noodmaatregel niet gerechtvaardigd is.
helleborus
Wat nu? Veel planten komen via omwegen in onze tuincentra terecht en voor de consument is het onmogelijk om te achterhalen of een plant nu wel of niet vergiftigd is. Directeur van de Tuinbranche Nederland, Frank van der Heide, beloofde in het programma Radar met de hele keten om de tafel te gaan zitten om uiteindelijk een certificatiesysteem in te voeren.
Intratuin heeft al positief gereageerd op het onderzoek van Greenpeace: zij onderzoeken op hun beurt de herkomst van hun planten en willen op korte termijn voor alle tuincentra een (milieu)keurmerk invoeren.
Tot het zover is moeten we maar op zoek naar planten met de kortste ‘aanvoerroute’: rechtstreeks kopen bij een betrouwbare kweker. In de nieuwsbrief van ‘De Kleine Plantage’ in Eenrum meldt Eric Spruit dat zij weliswaar niet biologisch zijn, maar dat zij “... zeer pleksgewijs en met mondjesmaat iets gebruiken”. Hij legt de bal ook bij de consument, die liefst een zo groot mogelijke plant wil, zonder luizen.
tulp
Zoals Hans Kramer van biologische plantenkwekerij ‘De Hessenhof’ in Ede het in de uitzending van Radar noemde: “Een plofplant!” Op zijn kwekerij worden de planten niet ‘opgejaagd’ en zijn pesticiden niet nodig, zelfs niet voor lavendel. Kramer: “Schimmelgevoelige planten gooien wij eruit.” Zo kan het ook.

En er is nog tijd om te zaaien: biologische bijenbloemen als Juffertje in het Groen (Nigella), malva, zonnebloemen, gouds- en korenbloemen, klaprozen en borage of een wildbloemenmengsel. En biologische groente in de moestuin. Alles onder het motto: bee happy!

Mei 2014






TUINKALENDER MEI

TUINKALENDER 


 Verzamel slakken in een bak water met een beetje afwasmiddel - daar wordt de tuin schoon van.

 Kuipplanten mogen wel naar buiten, bij de ‘hoge’ temperaturen dit voorjaar. Eerst nog even laten wennen en bij onverhoopte nachtvorst: gauw naar binnen!


Agapanthus
 Snoei de buxus op een bewolkte dag. Of leg er direct na het snoeien een laken overheen, tegen zonnebrand. En maak de snoeischaren goed schoon, bijvoorbeeld met verdund bleekmiddel, om mogelijke buxusziekte niet te verspreiden.

 Knip de uitgebloeide Pulmonaria’s, longkruid, bij de grond af. Zo blijf je meeldauw én teveel zaailingen voor.

 Dat laatste geldt ook voor het afknippen van uitgebloeide Helleborusstengels.

 Hoog opgroeiende vaste planten, zoals Phlox, kunnen (gedeeltelijk) getopt worden, voor meer stevigheid en een langere bloei. De toppen kun je stekken.

Phlox paniculata, lila
 Breng op tijd plantensteunen aan; de groei zit er goed in nu.

 Kop uitgebloeide bolgewassen, maar geef het blad de tijd om voedingsstoffen terug te sturen naar de bol. Een beetje mest helpt ook.

 Blijf klimrozen en andere klimmers aanbinden.


Rosa Albéric Barbier
 Als het goed is, is het vijverwater nu helder. Zo niet: zorg voor meer zuurstofplanten.

 Niet moeilijk doen in de moestuin: zelfs Maarten ’t Hart koopt zijn groenteplantjes kant en klaar. Nog vijf uitzendingen te gaan op maandag, 19.20 uur, Nederland 2!

Mei 2014


TUINFOTO'S APRIL

TUINFOTO’S


1-4-2014
Zuiver witte narcissen

3-4-2014
Een vink in de nog kale es

10-4-2014
Close up van stekelige rosa Mme. Alfred Carrière

10-4-2014
Een kikkertje op de rand van het vijvertje! (die groene)

13-4-2014
Potje tulpen

23-4-2014
De groeispurt is begonnen


23-4-2014
Geranium Phaeum 'Samobor'
Deze geranium heet niet te woekeren, maar zaait
zich wel heel enthousiast uit.

23-4-2014
Rozenknop 'Zépherine Drouhin'

23-4-2014
Ruit, Thalictrum aquilegifolium, in knop: niets meer aan doen!

23-4-2014
En als ik de voordeur opendoe, zie ik dit!

23-4-2014
Dit wordt een echte aardbei

28-4-2014
Voorjaarsweelde

28-4-2014
Sneeuwroem en bluebells, je reinste woekeraars,
maar je wilt ook niet zonder ...

28-4-2014
Een mooi oplopend geheel

28-4-2014
Dit spreekt voor zichzelf

28-4-2014
Hoera, daar zijn de akeleien weer!

28-4-2014
En hier komen de alliums!

28-4-2014
Het is een mooi voorjaar