GOEDE VOORNEMENS

Heggenmussen 

Wat fijn: een heel nieuw jaar ligt voor ons, met ontelbare mogelijkheden om het nu eens goed aan te pakken, om er echt een goed jaar van te maken! Want moed verloren, al verloren en zo zijn we niet getrouwd. Ik wens iedereen dus het allerbeste in 2019, met de wetenschap dat het mensenwerk blijft en ook 2019 geen perfect jaar zal worden. Maar laten we het vooral proberen!

De tuinsector is voortvarend van start gegaan met een rijtje verkiezingen. Dé tuin van het jaar 2019 zal in ieder geval niet in onze omgeving te zien zijn: van de zes genomineerde ligt die in Zwolle het dichtst in de buurt. En eigenlijk is de titel misleidend, want wij, gewone huis-, tuin- en keukentuiniers, komen niet in aanmerking. Het gaat hier om beroepseer: om professionele bedrijven met tuinmannen en -vrouwen die er verstand van hebben. Daar kunnen wij hobbytuiniers met ons toentje dus niet aan tippen. Gelukkig maar: nu hoeven we ook niet mee te doen met elk jaar weer een nieuwe trend of kostbare plantenverzamelingen of zelfs het planten van volwassen bomen.

... en alle bomen en boompjes tellen mee,
met of zonder specht ...

Maar mocht je net verhuisd zijn naar een nieuwbouwwoning met een nieuwbouwtuin dan ligt daar een wereld aan mogelijkheden aan je voeten. Het thema van LTO cultuurgroep Laan-, Bos- en Parkbomen voor de boom van dit jaar luidt: ‘Schaduw gevende Bomen’. Dit thema sluit naadloos aan bij de ontwikkelingen in ons klimaat. De afgelopen zomer was de warmste ooit, waarin trouwens ook het droogterecord werd gebroken, met zelfs onbevaarbare rivieren. Dat is een zorgelijke ontwikkeling. En wij Nederlanders zijn niet de enigen die ermee te maken hebben.

Van 3 tot 14 december kwam de wereldtop bijeen op de Klimaatconferentie in het Poolse Katowice om daar de wereldwijde klimaatverandering te bespreken. Er is meer groen nodig voor de verdamping van al het regenwater, maar ook voor verkoeling, nu de aarde meetbaar opwarmt. Tegeltuintjes zijn uit den boze: daar moet iets op bedacht worden om de eigenaren over de streep te trekken. Maar behalve meer groen moet er ook meer aandacht komen voor de watervoorziening van ons groen. Het aanleggen van een ‘wadi’ komt voorbij. Maar wat is dat?

Een wadi is eigenlijk een drooggevallen rivierbedding, waar in natte periodes grote hoeveelheden neerslag hun weg vinden. Ze komen ook voor in woestijnen, waar reizigers de droge beddingen vaak als pad gebruiken. Door een combinatie van neerslag en grondwater kan er soms een onverwacht grote hoeveelheid water door de beddingen stromen, waarbij helaas ook mensen verdrinken. Zover zal het in de tuin niet komen; het gaat hier uitsluitend om een wadi in de functie van waterreservoir en minder belasting voor de riolering. Straten en daken zijn dan niet meer verbonden met het riool: regen wordt via een ‘hemelwaterriolering’ of over maaiveld naar de wadi afgevoerd waar het in de bodem wordt opgenomen of uiteindelijk afgevoerd naar oppervlaktewater: sloten, rivieren of kanalen.

Aan toepassing in bestaande bebouwing hangt uiteraard een prijskaartje: alleen de zon gaat voor niets op en dat is dan in het kader van de verdamping mooi meegenomen.

Een andere mogelijkheid is nog steeds de grindkoffer: een ondergrondse wateropvang van waaruit het regenwater verder in de bodem kan zakken. Eigenlijk een eenvoudig systeem, waarbij een flinke kuil gegraven wordt, die je bekleedt met anti-worteldoek en vult met grind. Afdekken met anti-worteldoek en een laag tuingrond: voor gras of plantjes.

Op een financiële tegemoetkoming hoeven we, zeker in déze kabinetsperiode, niet te rekenen. Misschien op termijn een aanpassing in de onroerendgoedbelasting? Nee, dat kunnen onze gemeenten niet missen. Huur- en nieuwbouwhuizen opleveren met een standaardtuin, ‘all inclusive’ dan? Of in het onderwijs meer aandacht genereren voor een groene leefomgeving? Jong geleerd, oud gedaan is nog steeds van toepassing. Kortom: het bedenken van oplossingen is geen probleem. Het gaat zoals altijd om de uitvoering; neem er nog een regenton bij!

Een opsteker vond ik op maandag 3 december jl. bij de NOS het programma ‘Wat een weer!’ In dit programma, op de dag waarop in Polen de VN-Klimaatconferentie begon, werd teruggekeken op een  jaar waarin meerdere weerrecords sneuvelden. De opwarming van de aarde lijkt onomkeerbaar. Maar behalve onomkeerbare feiten kwamen ook oplossingen voorbij. We moeten ons bezinnen op het verbruik van fossiele brandstoffen, maar ook op het transport van alles waar we over willen beschikken en het verminderen van de vleesconsumptie.

Meenemen in de goede voornemens voor 2019!  

JANUARI/FEBRUARI

TUINKALENDER

► Het afgelopen jaar, 2018, gaat de geschiedenis in met de warmste zomer ooit én het droogterecord.

► Maar ook met de VN Klimaattop in Polen: er is meer ‘groen’ nodig voor verdamping en verkoeling en natuurlijk de opvang van neerslag. Hoe kunnen tegeltuinen vergroend worden?

► En zal het deze winter nog gaan vriezen?

► Zo ja: haal vorstgevoelige planten in pot dan op tijd naar binnen en dek gevoelige buitenplanten af.

► Een zak zand voor gladheidsbestrijding kan altijd nog van pas komen bij verzakte maar onmisbare tegels. 

► Officieel is het niet verplicht om de stoep voor je huis ijsvrij te houden, maar je kunt het ook zien als een gewaardeerde noaberplicht.

► En als je dan toch buiten bent, loont het de moeite om wat onkruid te wieden. Want dat groeit ook in de winter.

► Daarna binnen de catalogi van bollenverkopers en tuincentra napluizen op nieuwe aanwinsten voor de zomer. De ene dahlia is de andere niet!

► Wel nog even wachten met het planten: tot na de laatste nachtvorst.

► Als je in het najaar geen voorjaarsbollen hebt gepoot dan kun je ze, voor na de vorst, bloeiend en wel vinden in de tuincentra.

► In het weekend van 25 tot en met 27 januari is het weer tijd voor de Nationale Tuinvogeltelling. Zie www.tuinvogeltelling.nl en tel een half uurtje mee.

► Bij slecht weer de foto’s van het afgelopen tuinjaar nog eens bekijken - en alvast de namen van je planten repeteren!

TUINFOTO'S

TUINFOTO’S

17 januari 2019
Het heeft gehageld.

23 januari 2019
Het heeft gesneeuwd

Witte mutsjes voor de nablijvers in de tuin

24 januari 2019
... gelukkig hebben we de pinda's nog

en gelukkig is daar de pot met vogelpindakaas

24 januari 2019
... en nog een laatste 'bes' in de meidoorn
... maar die lusten ze niet

31 januari 2019
vijf meeuwen op een rij,
óp naar februari!

SNEEUWVLOKJES OF SNEEUWKLOKJES?

Heggenmussen

Benieuwd naar het verloop van deze winter zoek ik op internet naar een winterweersvoorspel- ling en zoals altijd zijn de meningen verdeeld. In Amerika wordt voor Europa de misschien wel warmste  winter  ooit  voorspeld.  Dat  heeft  te  maken  met de temperatuur van het zeewater (warm) in ons (Europees) deel van  de Atlantische Oceaan.  Maar een ‘definitieve winterweer- voorspelling voor 2022’ is koud en droog met in de tweede helft mogelijk langdurig winterweer. De  temperatuur lijkt o gebruikelijke niveau te blijven, maar het kan soms ook kouder zijn. Tja, winter. En daar moeten we het dan maar mee doen; we laten ons verrassen.   

Ondertussen kan het geen kwaad om vorstgevoelige kuipplanten bij de achterdeur te stationeren, voor het geval dát. En is de sneeuwschuiver binnen handbereik? Wordt vorst aangekondigd, laat dan de houten regenton een eind leeglopen en keer gieters ondersteboven, want beter ten halve gekeerd dan ten hele bevroren. En dat is het dan wel zo’n beetje, wat werkzaamheden in de tuin betreft.

Mijn huidige regenton is van kunststof:
niet mooi, wel vorstbestendig.

Naast de voorbereidingen voor de feestdagen in de laatste maand van het jaar is er tussendoor vast ook tijd om de gedachten eens over de tuin te laten gaan. Dat is óók een onderdeel van tuinieren. Gras hoeft niet meer gemaaid te worden, heggen en hagen houden een winterslaap, al het gebladerte dat daarvoor in aanmerking kwam is gevallen en opgeruimd/verzameld, watergeven en sproeien hoeft niet meer en nieuwe planten kun je nu beter op een verlanglijstje zetten dan in de tuin. Enthousiaste tuiniers zouden voor de winter eigenlijk een andere hobby moeten hebben; wat mijzelf betreft liefst iets ‘indoors’, hoewel een lange wandeling door een al dan niet winters landschap natuurlijk ook fijn buiten en leuk is.

Mijn 'voorraad' tuinboeken, in de loop van decennia
verzameld - ik hoef mij nooit te vervelen, ook niet in
de winter...

Tuinprogramma’s op tv zijn opgeschort tot het voorjaar, maar wat te denken van tuinliteratuur? Er is een uitgebreid aanbod op dat gebied. Het leest niet als een roman of een gedichtenbundel, is zéker niet spannend, maar wel heel informatief en je hoeft deze literatuur ook niet in één keer uit te lezen. Mijn boekenkast puilt uit van de tuinboeken, waaronder die van Christopher Lloyd (Flower Garden) via Tuinieren voor de Geest (Sue Stuart-Smith) tot Duurzaam handboek voor de luie tuinier (Loethe Olthuis) en nog een ouwetje van Dr. P. Zonderwijk: De bonte berm (1979) over de rijke flora en fauna langs onze wegen. ‘De bermen langs onze wegen bloeien weer. Door een gewijzigd ‘groenbeleid’ veranderen de saaie groene grasbermen langs onze wegen steeds meer in kleurige, kruidenrijke natuurstroken.’ Dat inzicht is later weer verloren gegaan, maar tegenwoordig is er sprake van een ‘uitgekiend bermbeheer’, waarmee alle belanghebbenden zoals insecten, kleine dieren, vogels en vleermuizen, weer veilig hun leefgebieden kunnen bereiken. Het lijkt een verhaal van vallen en opstaan. En uiteindelijk voortschrijdend inzicht.

Jammer dat J.C. Bloem (1887-1966) dit niet heeft mogen meemaken. Zie zijn gedicht ‘De Dapperstraat’, waar hij overigens ‘domweg gelukkig’ was: ‘Natuur is voor tevredenen of legen. En dan: wat is natuur nog in dit land? Een stukje bos ter grootte van een krant, een heuvel met wat villaatjes ertegen.’ Kortom: je hoeft niet persé naar buiten om van natuur te genieten - maar het is toch aan te bevelen. 

Nóg een winterbloeier: Helleborus foetidus
bloeit tot de lente zich aandient.

Je kunt zelfs nog nieuwe planten aanslepen die nu bloeien, zoals de kerstroos: Helleborus niger, of de sneeuwbal, Viburnum bodnantense, met trosjes roze bloempjes die ook nog geuren. Dat doen de gele bloemen van de winterjasmijn, Jasminum nudiflorum, ook, wel tot eind februari. Nog een geurende winterbloeier is het struikje Sarcococca hookeriana, met zwarte besjes. Je moet er wel een beetje geduld voor opbrengen: het heeft 10 jaar nodig om de uiteindelijke hoogte van 80 centimeter te bereiken. Dat geldt ook voor familielid Sarcococca ruscifolia, met rode besjes, zij het dat die uiteindelijk een hoogte van 1,5 meter bereikt. Sarcococca hookeriana humilis, met een bescheiden hoogte van 30 tot 50 centimeter, is getooid met zoete bloemetjes en in de winter donkerpaarse bessen aan rode takken. En om de verwarring compleet te maken is er ook nog Sarcococca confusa, 1 meter hoog, met rode, later zwarte, besjes. 

Maar nu eerst: sneeuwklokjes planten! 

NIEUWE ARTIKELEN

NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN 

IN JANUARI 2019

       Een barmsijsje  neemt het ervan in de

        'pindakaas voor de vogels pot', die dus

        kennelijk zijn, of  haar, voorkeur geniet

         boven de door mij met zoveel liefde en

      toewijding gebakken 'brood-voor-de-

         vogels-plak' die eronder hangt.

VERSCHOTEN TUIN

In míjn tuin ...

… keek ik al in de zomer uit op herfstig verkleurde bomen en dat is toch wel een bijzonder en nieuw fenomeen. Want bij ‘herfst’ denk je aan koud en nat, vooral ook heel nat. Maar de afgelopen zomer was heet en droog. Kennelijk hebben bladeren maar één mogelijkheid om hun ongenoegen kenbaar te maken: van kleur verschieten en indrogen. Ze zijn nog wel braaf aan hun takken blijven hangen, tót het klokje van de herfst luidde.

Wég met de brandende zon, de koude biertjes, de frisse salades, de bepaald niet suikervrije ijsjes en de lome tegenzin in een gezonde lange wandeling! Lekker in een warme jas de paden op, de lanen in! En sinds het alweer een tijdje normaal geregend heeft kan er op de valreep nog wel wat nieuws geplant worden. Zolang het niet vriest is alles nog mogelijk. Tussen stoep en heg ligt mijn ‘buitentuintje’: een strook die ik fleurig wil houden voor de passanten. Maar toen in de afgelopen zomer de fleur toch wat tegenviel ben ik er rigoureus aan de slag gegaan. Ook met het oog op weliswaar een mooi resultaat, maar zeker ook minder werk. Daar ben ik altijd voor te vinden. Voor een groene basis kon ik her en der in mijn tuin stukjes vetmuur (Sedum kamtschaticum) uitsteken en in de strook langs de stoep een nieuwe bestemming gegeven. De droge zomer bleek voor deze beplanting geen probleem, maar het heeft natuurlijk toch wat tijd nodig om helemaal dicht te groeien.

Oenothera, teunisbloem

De twee buxusstruikjes die er al stonden en die ik te hunner tijd in een leuk model wil knippen (nog even over nadenken) hebben de slag overleefd, net als een paar zaailingetjes van de teunisbloem (Oenothera). Wat heb ik deze plant gemist dit jaar. Zo ’s avonds tegen een uur of tien, als het begint te schemeren, opent de Oenothera zijn gele bloempjes, één voor één. Zachtjes draaien de dichtgevouwen bloemblaadjes open, in afwachting van de nachtvlinders die de bestuiving voor hun rekening nemen. Teunisbloemen geuren naar citroen en daar hoef je niet voor te bukken, want deze plant bloeit op neushoogte. Hopelijk staan ze er de volgende zomer weer, ook precies op de goede plek: vol in de zon.

Maar nu valt de schemering vroeg in, er waait een stevige wind en de van kleur verschoten bladeren in de bomen hebben al lang hun weg naar beneden gevonden. Het is herfst, het jaargetijde van de grote opruiming in mijn verschoten tuin.

RINKELBELLEN!

Heggenmussen

’t Is weer voorbij, die mooie zomer: op twee na de warmste sinds het begin van het vastleggen van meteorologische gegevens.

Nu de buitentemperatuur voor de rest van het jaar definitief beneden de 20℃ gedaald is maakt de tuin zich op voor de winter. En wij helpen een handje. Met een warme jas aan en een blik op het wolkendek (blijft het nog even droog?) brengen we de schoongemaakte tuinmeubelen onderdak of pakken ze in met een hoes en vegen we de laatste afgevallen bladeren op een hoop of tussen de planten. Dat laatste is het beste idee, gezien de voorspelling van sommige weerdeskundigen voor de komende winter: ijs- en ijskoud! Misschien wel de koudste winter in de afgelopen honderd jaar!

Ik kan me nog een winter halverwege de jaren ’50 herinneren waarin ik als peuter dik ingepakt op het ijs stond en we met de slee in mijn geboorteplaats Woerden onder de Parijse brug door konden. Dat was heel bijzonder want daar bevroor het water nooit. De Bilt telde die winter 61 vorstdagen, 11 ijsdagen en 1 zeer koude dag (!). Maar als koudste winter in ons land tot nu toe geldt die van 1963 en dat had niet zozeer met de temperatuur te maken, dat was niet de laagste, maar vooral met de duur van deze winter: bijna drie maanden onafgebroken vorst, waarbij het noordoosten ook nog onafgebroken onder een laag sneeuw lag. Dat hebben we sindsdien niet meer zo meegemaakt.

Maar misschien gaat het er deze winter dus van komen en een gewaarschuwd mens telt voor twee. Volgens Russische wetenschappers zijn we in een nieuwe klimaatcyclus beland: met een minder actieve zon en daardoor wereldwijd een kouder klimaat, ‘…vergelijkbaar met het verschijnsel in de jaren ’50 van de vorige eeuw’. Dús. Aangeraden wordt om alvast dikke winterjassen, mutsen en handschoenen aan te schaffen, zodat we straks niet achter het net vissen en zelf moeten gaan breien. Want in Rusland weten ze op dit gebied van wanten. O ja, wanten zijn warmer dan handschoenen: doe díe maar.

Ondertussen heb ik wel te doen met mijn tuinplantjes, die in de afgelopen zomer al zo op de proef gesteld zijn. Hoe komen ze zo goed mogelijk een strenge winter door? Veel planten regelen het zelf door hun bladeren af te stoten; die zullen nu geen vocht meer verdampen. Ze zijn wat je noemt ‘winterhard’. Maar voor de groenblijvers, de bladhoudende planten, ligt het anders, vooral als er sprake is van een langdurige vorstperiode. Zolang ze geen vocht uit de grond kunnen opnemen om het via de bladeren verdampte vocht aan te vullen dreigt uitdroging. Dan kunnen we hun groei en bloei in het voorjaar wel vergeten. Groenblijvers als rododendrons en struikklimop behoren wat dit betreft ook tot de risicogroep. Pak ze op tijd in met vliesdoek. Daarmee zijn ze niet alleen beschermd tegen vorst, maar ook tegen harde wind, hagel en schadelijke insecten. Dat zijn dus meerdere vliegen in één klap. Per aangebrachte laag, uiteraard vochtdoorlatend, schijnt het een paar graden verschil te maken voor de kou.

Buddleja, vlinderplant

Maar ook dierbare bladverliezende planten, zoals bijvoorbeeld vlinderstruiken, die je niet even naar binnen kunt halen, zijn te redden met vliesdoek. Dat mag er zo nodig best in twee lagen overheen: het is ademend materiaal. Bij een roos op stam moet het oculatiepunt, bovenaan de stam, beschermd worden. Bind er wat stro omheen. Na de kerst kun je daar ook een paar afgeknipte takken van de kerstboom voor gebruiken. Voor alle andere rozen geldt: even de voet van de struik aanaarden. Op tijd doen, want als de grond eenmaal bevroren is, wordt dat moeilijk. Ook na de kerst: drapeer de verlichting uit je kerstboom (als die niet vast aan de kunstboom meegeleverd is!) rond een gevoelige struik in de tuin. Stekker in het buitenstopcontact en de struik is beschermd tegen vorst.

Mijn cloche, voor ienieminiplantjes.

Planten van klein formaat zijn te redden onder een glazen ‘cloche’, of gewoon een augurkenpot. Bewaar er een paar. Potplanten die in principe vorstbestendig zijn en waar je  binnen geen ruimte voor hebt kun je uit de pot halen en in ‘bubbeltjesplastic’ gewikkeld weer terugzetten. Zorg wel voor een goede afwatering en zet ze zo mogelijk bij elkaar in een beschutte hoek van de tuin.

En nu heb ik wel genoeg bellen doen rinkelen; fijne kerstdagen en een groen 2019 gewenst!

Rinkelbelletje!

Mimi Prins

177

BLAD.2018-11

NOVEMBER/DECEMBER

TUINKALENDER

Sneeuwklokjes: tot ziens!

►Zolang het niet vriest kan de grond nog bewerkt worden.

► Het is ook een goed moment om de tuin te bemesten: voedingsstoffen voor een extra bescherming in de winter.

► Breng een laag compost aan rond kwetsbare planten.

► Stop bollen in de grond: sneeuwklokjes voor de overgang van winter naar voorjaar en ander bolgoed om de lente te vieren.

Gieters legen!

► Haal met een schepnet zoveel mogelijk algen en herfstblad uit de vijver.

► Met één of meer (tennis)ballen blijft het vijverwater in beweging, zodat het niet bevriest.

► Zet gieters ondersteboven en leeg regentonnen, zodat ze niet stuk vriezen. 

Gestoffeerde tuinstoel voor jezelf ...

► Haal kwetsbaar tuinmeubilair naar binnen of bescherm het met een hoes.


► Laat nog één stoel staan: voor de ‘zachte’ dagen.

►  Hark herfstbladeren van het gazon, maar loop niet over het gras als het gevroren heeft.

► Ruim in de storm afgebroken takken op: struikelobjecten.

en een onderkomen voor de vogels

► Maak ook in herfst en winter foto’s van de tuin: van de prachtige herfstkleuren naar het zwart/wit van de winter.

► Snoei druiven, kiwi’s en bramen tussen kerst en nieuwjaar.

► Voer de vogels.

► Heb je nog een sneeuwschuiver? Want het kan vriezen en dooien, maar ook sneeuwen.

► Een voorraadje zand is handig om bevroren voetpaden beloopbaar te maken.

► Ga naar de boekwinkel of de bibliotheek en haal tuinboeken in huis: het is nu tijd om over de tuin te lezen.

► Geniet van gezellige feestdagen en verheug je op het komende voorjaar: in 2019!

TUINFOTO’S 

NIEUWE ARTIKELEN

NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN 

IN NOVEMBER 2018

Hoe lang zal het geleden zijn dat deze stam werd

doorgezaagd en de  boom het  loodje legde? Zijn 

jaarringen zijn  niet meer te tellen, maar het moet

een aanzienlijk aantal geweest zijn. Wij troffen de

stronk aan in het  'bos' van landgoed  Ekenstein, 

aan de Alberdaweg in Appingedam, waar het fijn

wandelen is in alle maanden van het jaar.

Hier aanklikken:

Hier aanklikken:

Hier aanklikken:

Hier aanklikken:

KLEIN HOEKJE

In míjn tuin ...

… heb ik in de loop van meer dan veertig jaar toch wel zo’n beetje alles meegemaakt, dacht ik. Zoals planten die onder de maat presteren of juist ver boven de proporties van onze beschikbare vierkante meters. Of ‘de plant van de maand’ dan wel ‘de plant van het jaar’, die het hier onder mijn regime ook nooit langer dan die maand en dat jaar uithielden. Vraatzuchtige beestjes, op pootjes, op vleugeltjes, poepers en bloopers, verdwaalde voet- en tennisballen, onkruidzaadjes, nou ja, zo’n beetje alles waar de gemiddelde tuinier ooit mee te maken krijgt. Ik dacht echt dat ik alles wel zo’n beetje had gehad.

Maar! Het kan áltijd nog een slagje erger.

En omdat een gewaarschuwd mens voor twee telt, zal ik hier eerlijk opbiechten wat mij deze zomer is overkomen. Of meer specifiek: mijn linker wijsvinger.

Het was een mooie warme dag. Zo’n dag waarop een normaal mens een plekje in de schaduw zoekt en de planten vooral proberen te overleven. Ze willen een plens water en rust. En niet zo’n gewoontedier als ik, met altijd een snoeischaar bij de hand om elk bruin blaadje weg te knippen. Als je dat elke dag doet krijg je er wel een zekere routine in. Knip knip, ook weer klaar. Maar het kan dus verkeren en dan grijp je met je linkerhand een polletje uitgebloeid groen terwijl de rechter met de schaar uithaalt en knip knip! hoekje van je linker wijsvinger eraf! Zó gebeurd, echt waar. Je zit er op je hurken bij en kijkt ernaar: is het écht waar? Ja, het is echt waar. 

Snel naar de dokter voor een stevig drukverband en vooral je vinger omhoog houden. Beetje gênant, om zo de aandacht te trekken met je ongeluk, maar het was even niet anders. Het verband heb ik er al na een dag, voor zover mogelijk, weer afgehaald, want ‘aan de lucht’ heelt sneller, leerde ik van mijn vader.

Gelukkig kon ik nog wel breien (!) en zo breide ik een paar ‘vingerhoesjes’ in een open ajourpatroontje; altijd al creatief geweest. Maar die verloor ik onderweg en in de praktijk bleek niemand mijn vingerhoekje te missen. Ik kreeg er in ieder geval geen opmerkingen over.

Inmiddels heb ik een aardige routine ontwikkeld in het ontzien van deze vinger, want het is nog steeds héél gevoelig, dat scheve topje. Het hanteren van de snoeischaar daarentegen zal nooit meer ‘routine’ worden, nu ik aan den lijve ondervonden heb hoe het ongeluk in een klein hoekje zit, zelfs in mijn eigen tuin.

TUINIEREN EN VOORUITZIEN

Heggenmussen 

Na een lange hete zomer, waarin we zowaar een beetje gewend raakten aan bovengemiddelde temperaturen, word er nu toch wel uitgekeken naar een alsjeblieft niet te hete herfst. Met ouderwetse herfstbuien en hopelijk nog wat blad aan de bomen, om vrolijk naar beneden te dwarrelen op een ‘stevige bries’. Zoals we dat gewend waren. En dat we dan weer ouderwets kunnen mopperen op ons koude natte zeeklimaat. O, wat zou dat fijn zijn: gewoon weer gewóón!

 

Zóiets dus .....!!

Maar in de eerste dagen van augustus voorspelde een Belgische meteoroloog al een bovengemiddelde temperatuur en droogte tot zelfs eind oktober. Afwachten maar; het zou niet de eerste keer zijn dat een weersvoorspelling niet uitkomt.

Vast staat wel dat het najaar in aantocht is met de bijbehorende terugval, voor zover dat nog nodig is, van onze geteisterde planten. Maar laten we eerlijk zijn: in de zomers die we voorheen hadden sneuvelde er ook wel eens iets in de tuin. Al was het alleen maar in de vakantieperiode, waarin we het er zelf van namen. In een ver buitenland of dichter bij huis; in ieder geval niet op ‘gietafstand’.

Ondertussen kan het geen kwaad als we ons, waar mogelijk, aanpassen aan de veranderende weersomstandigheden. Want je kunt niet zeggen dat we niet gewaarschuwd zijn! 

Begin met een regenton, want elke liter water die niet uit de kraan hoeft te komen is meegenomen. En handiger: de gieter dompelen gaat veel sneller dan tanken bij de kraan.

Compostbak, verdekt opgesteld in de laurier!

Wie over een goed gevulde compostbak of -hoop beschikt heeft al na een jaar materiaal bij de hand om de structuur van de grond, en daarmee de vochthuishouding, aanzienlijk te verbeteren. Compostvaten en -bakken zijn goed verkrijgbaar en je kunt er niet alleen je tuinafval in kwijt, maar ook de niet gekookte of anderszins bewerkte resten van groenten. Aanbevolen wordt om in lagen verschillende soorten afval te ‘stapelen’ in de bak, maar dat kan natuurlijk best ingewikkeld worden. Zelf voer ik per dag of maaltijd af wat geschikt is voor de compostbak. Er staat een bezemsteel naast waarmee ik regelmatig ‘rondpook’ in het materiaal. Zo wordt het goed gemengd en komt er ook nog wat lucht bij. Je hoeft de compost niet in één keer te verwerken; er kan naar behoefte wat onderuit de bak geschept worden om plaatselijk de grond te verbeteren. Deze grond zal ook beter in staat zijn om vocht langer vast te houden. Aan de bak dus!

Als het je favoriete planten waren die in de droogte zijn omgekomen kun je voor deze soorten, zo mogelijk, een andere standplaats kiezen. Bijvoorbeeld met meer schaduw of meer beschutting tegen de wind. Want wind speelt natuurlijk ook een rol in het uitdrogingsproces.

Moet er toch uitgeweken worden naar aangepaste beplanting dan is er gelukkig een heel arsenaal beschikbaar aan droogte- en hittebestendige planten. En natuurlijk ook vorstbestendig - want je moet hier met álles rekening houden!

Zulke planten zijn zélfs te vinden in de cactusfamilie. De grootste groep in deze categorie heeft in de winter wel bescherming nodig tegen regen; die komt in ons klimaat dus eigenlijk niet in aanmerking. Maar er is ook een groep die wél ‘waterbestendig’ is in de winter: dat zijn de Opuntias ofwel schijfcactussen. Ze moeten in goed doorlatende grond staan die vermengd is met rivierzand of grind. In de winter kan een cactus er wel eens bij gaan liggen, maar dat komt in het voorjaar weer goed.

Paardenbloemen!

Vetplanten en Agaven zijn natuurlijk ook goed bestand tegen droogte, maar wie een bloementuin prefereert zal eerder kiezen voor de zogenaamde ‘composietenfamilie’, de Asteraceae. Er wordt nog een onderverdeling gemaakt naar drie typen: de lintbloem, de straalbloem en de buisbloem. Interessant: de welbekende paardenbloem, die in het voorjaar een groene wei zomaar omtovert in een gele wei, hoort tot de lintbloemen met het bekende vruchtpluis, wat door jong en oud zo graag wordt weggeblazen. En wat we daarom liever niet in onze tuin willen hebben! Doe maar een madeliefje, met haar witte kransje: de straalbloemen. Tot de buisbloemen behoren onder andere de korenbloem, de dahlia’s, de kogeldistel en het koninginnekruid, Eupatorium; planten die in geen tuin mogen ontbreken. Ook het boerenwormkruid, Tanacetum, hoort tot de buisbloemen. Ik zag het in 1986 in een Deense berm en was er wég van: ‘geel’ mocht toen nog, in de tuin. Maar ik heb het laten staan, met vooruitziende blik: geel is al een tijdje ‘uit’.

SEPTEMBER/OKTOBER

TUINKALENDER

Herfstasters

► Na een hete zomer komt nu het najaar in zicht: tijd voor een ‘changement de décor’, met prachtige herfstbloeiers in de hoofdrol. Asters kunnen opengevallen plekken opfleuren!

► Maar natuurlijk is er, in de verte, ook zicht op een nieuw voorjaar. Zoek de mooiste bollen uit en plant ze op hun gewenste diepte, onder een hoopje afgevallen blad: het kan zo maar gaan vriezen.

► Ook in potten op het terras stelen ze straks de show.

Herfstfruit: Groninger Kroon!

► Maar: half oktober, kans op vorst: kuipplanten naar binnen - of bij de achterdeur.

► Vaste planten die ondanks de droge zomer nu toch uit de kluiten gewassen zijn, kunnen gedeeld worden en uitgeplant, voor een indrukwekkend ‘bed’ in het nieuwe jaar.

► Maak regelmatig foto’s van je tuin: dat zijn de beste geheugensteuntjes bij het zoeken naar ruimte 
voor de nieuwe bollen.

Herfsttijloos

► Een basis met groenblijvers is belangrijk in    de winter; ze kunnen nu nog geplant worden.

► Ondersteun hoge maar zwakke broeders onder de planten vóór een herfststorm ermee aan de haal gaat.

► Of een pak sneeuw ze de das om doet.

Merel, vaste gast

► Begin een vogelvoedercafé in de tuin: dan weten ze alvast waar ze kunnen overleven, straks in de winter. Met een bak water, graag.

► Maai het gras niet te kort en geef een laatste portie  gazonmest, liefst vlak voor een regenbui.

► En dan komt er rust, buiten in de tuin, voor de tuinier. Geniet ervan en plan een mooie herfstwandeling, buiten in het bos. Ofzo.