NIEUWE ARTIKELEN

NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP

12 DECEMBER 2014

De kuipplanten bloeien nog steeds: buiten. Voor Ananassalie, Salvia
Elegans, is dit gewoon: het is een van oorsprong Zuid-Amerikaanse 
herfstbloeier. Bijzonder is hier het uitblijven van de vorst in ons land!
De bloemen zijn eetbaar (zoet), het blad kan in het theewater of een
fruitsalade, of meegebakken worden in cakedeeg,

Hier aanklikken:  ALLE COLUMNS

Hier aanklikken:  ALLE HEGGENMUSSEN

Hier aanklikken:  ALLE TUINKALENDERS

Hier aanklikken:  ALLE TUINFOTO'S

Hier aanklikken:  ANDERE TUINEN

NETHEIDSFOBIE

In míjn tuin ...

... steekt het niet zo nauw met de netheid. Het gaat om het totale plaatje en daarmee ben ik dik tevreden. Maar er zijn momenten waarop de planten afzonderlijk in beeld komen. Dan komt ook mijn netheidsfobie in beeld en pluk ik tegen alle natuurlijke wetten en regels in ook nog gauw even de bruine stengeltjes van de geraniums weg. Bijvoorbeeld. Terwijl ik het doe, weet ik dat ik dom bezig ben, met een winter in aantocht, maar ik kan het gewoon niet laten. En uiteindelijk komt het weer helemaal goed: als ik afgevallen bladeren netjes van het pad af veeg, de tuin in.

Het totale plaatje ...

Mijn man heeft geen last van fobieën en mikt bij het boodschappen doen de etenswaren onbezorgd in de kar. Waar ik ze vervolgens netjes rechtop zet: koek, cake en brood, allemaal op hun kontje. Pakjes gesneden kaas schuif ik ertussen en zelfs eierdozen staan rechtop. Zo blijft alles heel, kan er veel meer in en is precies te zien wat we al hebben, van het boodschappenlijstje. (O, die lijstjes!)

Vanzelfsprekend ben ik ook degene die aan het eind van de lopende band de boodschappen opwacht om ze volgens hetzelfde principe in te laden. Om zijn goodwill te tonen, gooit mijn man er nog wel eens iets tussendoor, maar dat moet er natuurlijk weer uit: anders past het niet. Ik merk nu trouwens dat het heel goed is om die tic eens op papier te zetten. Niet best, als je dat allemaal zo leest. Maar ik ben niet de enige met zo’n fobie.

Herfstkrokussen 'in het gelid'!

Laatst stond ik weer eens aan het eind van de band mijn boodschappen op te wachten, toen ik zag hoe de kassière onze diepvriespizza’s rechtop tegen elkaar zette (!) en ze vervolgens aan weerszijden steunde met twee pakken melk. Er kwam een fraai architectonisch bouwwerkje op mij af. Had ik iets gemist in de berichtgeving omtrent het vervoer van diepvriespizza’s? Eerst, netheidsfobie, maakte ik de kassière een compliment over haar toewijding en vroeg toen naar het waarom. Ze had een steekhoudende verklaring voor deze bijzondere service: als je dit soort dozen plat op de band legt, kunnen ze verschuiven en verderop tussen de andere boodschappen in de knel komen en, nou ja, het is gewoon een slordig gezicht en ze hield nu eenmaal van netjes! Heerlijk!

Netjes!

Straks de tuinpaadjes vegen, maar van de bruine geraniumstengeltjes afblijven. Het is zaak de fobie netjes onder controle te houden, vooral in de tuin!

November 2014

VOER VOOR VOGELS

Heggenmussen

Het heeft even geduurd, maar nu wordt het dan toch echt herfst. Sommige bomen zijn al helemaal ‘ontgroend’ en veel vogels hebben het land al verlaten. Fascinerend vind ik dat: de grote groepen ganzen die in een strakke formatie overvliegen, elkaar soms met een korte ‘gak’ nog iets toeroepend. Je zou er weemoedig van worden, maar mijn bewondering voor de enorme prestatie die trekvogels leveren krijgt toch altijd weer de overhand.

Houd een pot pindakaas bij de hand
en het mussenvolk in stand 

Voor de achterblijvers kan het ook een hele toer zijn om hier de winter te overleven. En het vogelbestand in Europa stáat al onder druk. Engelse onderzoekers hebben geconstateerd dat het aantal Europese vogels tussen 1980 en 2009 met 421 miljoen is afgenomen. Dit zou vooral te wijten zijn aan het toenemend intensieve gebruik van landbouwgronden en een afname van stedelijk groen. Het gaat om de zesendertig meest voorkomende soorten, waaronder ook de huismus en de spreeuw. Toevallig zijn dat precies de soorten die nu in mijn eigen tuin oververtegenwoordigd zijn bij het vogelvoer. Wat betreft de mussen kan dat te maken hebben met onze vrij toegankelijke dakgoten, waar des zomers druk genesteld wordt. Voor álle vogels geldt het gastvrije onthaal, dat hen in onze buurtuin ten deel valt: mijn buurvrouw voert de vogels het hele jaar. Zelf zie ik het vogelvolk in de zomer liever mieren, luizen en andere plantenbelagers verorberen.

Voor de spreeuw is het nog een hele toer om bij de
pindakaas te komen. Een vogelvoervettaart is in de maak

Mijn leidraad was altijd het boek ‘Vogels over de vloer’, derde druk juli 1991, waarin Nico de Haan schrijft: “Een goed gevulde voedertafel zal in de zomer weinig klanten trekken.” Omdat “... natuurlijk voedsel beter smaakt dan een berg kaas, brood en keukenrestjes.” Maar in ‘Een tuin vol vogels’ (2007), geschreven door Monica Wesseling, met tips van Nico de Haan, staat in het hoofdstuk Zomer: "Bijvoeren mag!" Daar gaat het om meelwormen voor pas uitgevlogen vogels en hun ouders. Kennelijk is er op dit gebied een ontwikkeling gaande, want laatst trof ik het boekje ‘Vogels voeren - maar nu goed’ (2008), geschreven door prof. dr. Peter Berthold (vooraanstaand ornitholoog) en Gabriele Mohr (gespecialiseerd in het voeren van in het wild levende vogels). Uit onderzoek is gebleken dat vogels zomer en winter gebruik maken van voederplaatsen, maar daarnaast ook altijd blijven zoeken naar ‘natuurlijk’ voedsel. Ze worden niet afhankelijk van het bijvoeren en ook is er geen negatief effect voor jonge vogels.

In een goed gevulde tuin is voor vogels veel te vinden

Aangeraden wordt de tuin met een natuurlijke beplanting en een goede voederplaats om te toveren tot een oase voor vogels en andere dieren, maar voeren op een balkon in de stad kan ook, dus laat je niet afschrikken! Voer zo mogelijk niet te dicht bij het raam, om botsingen te voorkomen, en probeer een plekje te vinden waar het katten niet gemakkelijk gemaakt wordt om een vogel te ‘scoren’. Zoals mijn cementen voerplateau, waar ik buxus omheen geplant heb: een geweldige schuilplek voor katten, waaruit ze als een duveltje in een doosje opspringen - bijna altijd prijs. Ik leg nu groen kippengaas over de buxus, om de katten eronder te houden ;)

Tijd om het gaas over de buxus te leggen: daarna kunnen
de vogelvoertaarten uitgeserveerd worden

Voerhuisjes op een paal zijn volop verkrijgbaar. Een hoogte van anderhalve meter moet voldoende zijn om katten te weren. Om voer en vogels droog te houden is een dak absoluut noodzakelijk. Hoogte tussen bodem en nok: dertig centimeter, zodat ook de grotere soorten er terecht kunnen. Om muizen de toegang te ontzeggen, zou de paal van staal of kunststof moeten zijn: daar hebben deze beestjes geen grip op. Verder moet het huisje voor onszelf weer wél goed toegankelijk zijn: om het eens per week schoon te maken. Wanneer het hele jaar gevoerd wordt, is het nuttig om dat een paar keer per jaar met kokend water te doen. Oud voer moet regelmatig verwijderd worden. Dat gaat gemakkelijker met een (inleg)vel, bijvoorbeeld bakpapier. Wat ook helpt, is het voer in kleine porties geven.

Door de jaren heen is er een zeer groot assortiment in vogelvoermogelijkheden ontwikkeld en op de markt gebracht. Al dit moois is onder andere in tuincentra verkrijgbaar, met soms flinke prijskaartjes eraan. Bedenk dat het voor de vogels uiteindelijk maar om één ding gaat: eten!

En met je (klein)kinderen pinda’s rijgen is nog altijd leuk. Sla een flinke spijker door een plankje, draai het plankje om en je hebt een prima pindagaatjesmaker. Niet geschikt voor kleine kinderen, dus de gaatjes maak je zelf en het rijgen, met een stompe naald, laat je aan de kinderen over. Buiten gebruik een kurk op de spijker! IJzerdraad gebruiken kan ook: dat buig je na het rijgen in een grappige vorm/letter. Smelt ongezouten frituurvet op een laag pitje, roer er zaden, pinda’s en rozijnen door, giet het in een wegwerpbekertje of een uitsteekvormpje, stop er een ophangtouwtje in en laat afkoelen: nu heb je zelf een ‘vetbol’ gemaakt!

En nu moet ik naar buiten, want een grote zwarte kraai trekt de netjes met vetbollen in de appelboom aan flarden! Dat dan óók wel weer!

November 2014

TUINKALENDER NOVEMBER

TUINKALENDER 

Blauwedruifjesblad is er al

► Verzamel het afgevallen natte blad in plastic zakken, roer er wat kalk doorheen, druk het goed aan en bind de zakken dicht. Prik er rondom gaten in en zet ze ergens om een hoekje: bladcompost voor de voorjaarstuin.

► Net als de bij elkaar geveegde bladeren, die je niet in plastic zakken stopt: ook een welkom dekentje voor de ondergrondse delen van planten en struiken.

Rhododendron: nu groen en
volgend voorjaar paars van
 de bloemen

► Strooi wat kalk, nu er niet meer bemest wordt.

► Zolang het niet vriest kan de compost van het afgelopen jaar nog over de tuin verspreid worden.

► Voorjaarsbollen kunnen nog de grond in.

► Is de tuin groen genoeg in de winter? Plant eens een groenblijver!

Een spreeuw lust alles: ook
pindakaas met meelwormen

► Snoei bomen en struiken. Knip alle naar voren groeiende uitlopers van klimrozen terug.

► Maak de vijver schoon, maar houd daarbij rekening met kikkers, die zich misschien al in de modder hebben teruggetrokken. Leg alvast een ijsvrijhouder klaar.

► Voer vogels op vaste plekken, zodat ze nu al een route door de buurt kunnen uitstippelen.

Kant en klaar vogelvoer

► Zorg ook voor schoon bad- en drinkwater.

► Leeg regentonnen en zet gieters die buiten overwinteren ondersteboven.

► Binnenkort meer tijd om te lézen over tuinieren: maak een boekenverlanglijstje voor de bibliotheek - of voor de feestdagen!

November 2014

TUINFOTO'S OKTOBER 2014

TUINFOTO’S

6 oktober 2014
Viburnum bodnantense 'Dawn' met witrose bloemetjes
en naar purperrood verkleurend blad

Witte viooltjes in een 'groene' winter?

Instant vogelvoer - straks zelf knutselen

8 oktober 2014
Herfstkrokussen tussen het blad van blauwe druifjes, lentebloeiers

Ook Rosa Bonica pakt nog even uit

11 oktober 2014
De oranje violen houden zich nog in;
dan volgend jaar maar knallen in de herfst

Dit is de (lage) tweede bloei van Persicaria.
Ik heb de hoge uitgebloeide stengels weggeknipt: mooi nu!

Mooie herfstkleuren

Prachtige herfstkrokussen!

'Ploatje'!

Hypericum, hertshooi, St. Janskruid:
mooie zwarte bessen

Na een mooie zomer volgen veel bloemknoppen in de rododendron

12 oktober 2014:
er komt al wat bruin in het kleurenschema

25 oktober 2014
Close up van Aster lateriflorus horizontalis

Alsof het lente is: blauwe korenbloem, een dappere doorbloeier

Nieuwe knoppen in de herfstanemoon!

Krachtig rood van de Ananassalie! Even de bloemen proeven!

en thee zetten van de bladeren: een opkikkertje,
nu het toch wat frisser wordt

NIEUWE ARTIKELEN

NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP

14 NOVEMBER 2014

Het is deze zomer weer niet gelukt om alle slakken te verhuizen over

een afstand van meer dan twintig meter, het 'point of no return'.

Gelukkig maar: dan had ik dit prachtige herfstplaatje moeten missen.

Hier aan te klikken: ALLE COLUMNS

Hier aan te klikken: ALLE HEGGENMUSSEN

Hier aan te klikken: TUINKALENDERS

Hier aan te klikken: TUINFOTO'S

Hier aan te klikken: ANDERE TUINEN

POTJE PINDAKAAS

Potje pindakaas met meelwormen: lekker!

In míjn tuin ...

... had ik niet veel meer nodig dan een potje pindakaas met meelwormen - voor de hongerige kool- en pimpelmeesjes, die met onze druiven niet uit de voeten kunnen. Terwijl een horde spreeuwen en ook nog wat merels toch dagelijks demonstraties druivenpikken ten beste geven. Aanvankelijk joeg ik ze weg door met onze degelijke Volkskrant ferme tikken tegen het raam te geven: daar hadden ze respect voor! En het gaf de druiven tijd om af te rijpen. Toen ook de tijd er rijp voor was, hebben we de oogst eerlijk gedeeld: de helft voor ons en de helft die achterbleef voor de gevederde vrienden.

Alleen een potje pindakaas dus, uit het tuincentrum. En vooruit, gezellig een kop koffie met iets lekkers en tuinlectuur erbij aan de leestafel daar.

Maar om bij de meelwormenpindakaas te komen moet je eerst langs de winterviolen. Als je die nú in een pot op de buitentafel zet, kunnen ze nog mooi uitgroeien voor het winter wordt. Vijf potjes. Dan langs de bollen, die ik dit jaar niet meer zou kopen omdat er voor de wormen in mijn tuin geen doorkomen meer aan is, met al dat bolgoed. Maar hé, witte narcisjes! Wat een schatjes! Triandrus Thalia heten ze, niet hoger dan 30 cm en ‘...uitstekend geschikt om in uw tuin te laten verwilderen’, maar dat laatste las ik pas thuis, toen ik ze in een pot wilde planten. 

De volgende vijf meter liet ik alle verleidingen links liggen; de vogelafdeling kwam al in zicht. Goed voor twee potten meelwormen in de pindakaas, maar natuurlijk ook een uitgelezen pakket met vetbollen, pinda’s en wat dies meer zij. Nou ja, de winter duurt máánden. 

Op weg naar de koffie passeerden we ook nog de ‘koopjeshoek’: heel even kijken! De grote potten met (gekwetste) phloxen, waar ik een zwak voor heb, liet ik braaf staan. Kleine potjes, 9x9 cm, waren er ook. Eén was uitgedost met enkel twee groene blaadjes. Het bijgevoegde plaatje toonde echter een luchtige wolk van kleine witte bloempjes met daaronder prachtig groot blad. 

Mijn Crambe: alvast in een iets groter potje gezet.
Niet te hard van stapel lopen ;)

Wat ik in mijn handen had, was het begin van een Crambe cordifolia ofwel zeekool: goed voor een hele vierkante meter tuin! En met meerwaarde: een zoetgeurende bijen- en vlinderplant, na de bloei getooid met kleine groene erwtenbolletjes! Gauw duwde ik het potje tussen de meelkaaswormenpotten. Tijd voor koffie en dan thuis nog eens bedenken waar ik toch die vierkante meters gelaten heb, in mijn tuin.

Oktober 2014

HERFSTKLEUREN

Heggenmussen

Eerst was er de zachte winter van 2013-2014 met ook nog eens een vroeg voorjaar en vervolgens een mooie zomer, met vooral in het noorden des lands ook in augustus mooi weer: weinig neerslag. In september kwam daar nauwelijks verandering in en het weer in deze maand is bepalend voor het tijdstip waarop de bladeren aan de bomen hun herfstkleur krijgen en zullen vallen. Door de droogte zijn heel wat bladeren helaas niet aan hun verkleuring toegekomen: ze konden na een dag met veel wind knisperend groen bij elkaar geveegd worden.

Viburnum bodnantense 'Dawn' in herfsttooi

Gelukkig bleef nog veel blad behouden: voor alsnog een afspiegeling van een ‘Indian Summer’. En die komt dit jaar extreem vroeg, wel drie tot vier weken eerder dan normaal.

Mijn Viburnum bodnantense ‘Dawn’ heeft al wekenlang naar rood verkleurd blad, waar de rose bloemtrosjes mooi tegen afsteken. Waarschijnlijk heeft dat niet alleen te maken met de gemiddeld lagere temperaturen in augustus, maar ook met het ongewoon vroege voorjaar. 
Begin augustus was vanuit de ruimte al te zien dat de Nederlandse bossen in deze periode ongeveer 8% minder groen waren dan vorig jaar. Dat wordt bepaald door de Groenmonitor, die ontwikkeld is door wetenschappers van Alterra Wageningen. Aan de hand van satellietbeelden kan (bij onbewolkt weer) worden berekend hoe groen elk blokje van 25 x 25 m van het aardoppervlak is. Nauw betrokken bij dit project is bioloog dr. ir. Arnold van Vliet, die ons waar nodig of interessant in het NOS Journaal op de hoogte houdt van ontwikkelingen in de Nederlandse natuur.

Groene bladeren bevatten miljoenen bladgroenkorrels. Die zijn dus alleen met een microscoop te zien. In deze korrels wordt lichtenergie omgezet in voedsel. Bij de omzetting is een belangrijke rol weggelegd voor het bladgroen: het groene pigment dat zich in de bladgroenkorrels bevindt. Onder invloed van lagere temperaturen wordt in de herfst het bladgroen in de bladgroenkorrels afgebroken en worden andere pigmenten zichtbaar. Dat kan geel zijn, oranje, rood of bruin. Typische herfstkleuren.

De herfstkleuren van een druivenblad

Het vermoeden is dat de naar verhouding lage temperaturen in augustus in combinatie met het ongewoon vroege voorjaar oorzaak zijn van de vroeg ingetreden herfstverschijnselen. Maar we mogen er niet van uitgaan, dat volgend voorjaar automatisch de bomen eerder groen zullen zijn.

Niet iedereen houdt van de herfst, maar hij komt ieder jaar terug en waarom zouden we daar niet in meegaan? Rood, geel, oranje en bruin zijn óók kleuren! Kies een gedeelte van de tuin waarop je vanuit huis een goed uitzicht hebt, maar ook een deel wat zichtbaar is voor voorbijgangers: een opkikkertje in deze overgangstijd! Er is onverwacht veel keus in herfstkleurige najaarsbloeiers. Ik noem er een paar.

Rode bessen in de kamperfoelie
doen ook mee

Laten we laag beginnen met winterviolen in oranje en geel. Ze kunnen in de volle grond geplant worden, maar in terracotta potten zullen ze extra de aandacht trekken. Voer de potten met bubbeltjesplastic om stuk vriezen te voorkomen en geef regelmatig water, behalve als het vriest. En net als in de zomer blijven de violen doorbloeien als je de uitgebloeide bloemen regelmatig verwijdert.

Sedum Herbstfreude zal iedereen zo langzamerhand al wel hebben: een klassieker met mooie donkerrode bloemschermen. En dat verveelt nooit. Ook in de winter, als de bloemschermen uiteindelijk verkleurd zijn naar zwart, blijven ze fotogeniek, onder een witte hoed van sneeuw.

Sedum Herbstfreude, nog niet helemaal op kleur

Potentilla fruticosa, ganzerik, is een sterk heestertje dat bloeit tot de vorst en, onder andere, goed combineert met Sedum Herbstfreude. Potentilla fruticosa ‘Tangerine’ wordt 70 tot 100 cm hoog en bloeit vanaf juni rijk met geel-oranje bloemen. Ook geschikt voor een haagje. In maart of april kan dit struikje tot op 10 cm worden teruggesnoeid. Maar vormsnoei is ook mogelijk. Potentilla fruticosa ‘Primrose Beauty’ bloeit roomgeel en is een echte vlinderplant. In de herfst krijgt het blad een koperkleur en in de winter trekken de roodbruine twijgen de aandacht. Probleemloze planten. Ze zijn nauw verwant aan aardbeien en dat is goed te zien.

Rosa Bonica is voor een
rose accent in de herfst
ook niet verkeerd

Rozen bloeien vaak ook nog lang door. Stamroos ‘Amazing’ heeft abrikoos- tot oranjekleurige bloemen en kan ook in een stevige pot of bak geplant worden.

Dan de vlinderstruik: Buddleja davidii. Zelfs deze struik is verkrijgbaar in rood of geel. Als het weer een beetje meewerkt, kunnen vlinders (en bijen) ook in oktober hier nog ‘tanken’. In de voor vlinderstruiken meer traditionele kleur paars is deze struik natuurlijk ook goed te combineren met gele, rode en oranje herfstkleuren.

Rudbeckia fulgida Goldsturm:
goudkleurige herfstbloeier

Graspluimen zijn bijzonder geschikt om de zomer uit te wuiven. Een greep: Miscanthus sinensis ‘Rothsilber’: oranjerood, ‘Africa Rother Pfeil’: koperrood, ‘Gracillimus’: brons, ‘Yaku Jima’, een dwergvorm: bruinroze en ‘Ghana’: breed rood blad.

Nog hoger wordt de al eerder genoemde Viburnum bodnantense ‘Dawn’: een flinke struik. Misschien wat saai in de zomer, maar met naar rood verkleurend blad in de herfst en daarna, bijzondere toegift, de hele winter geurende witroze bloementuiltjes.

Maak van de herfst een ‘Indian Summer’: daarmee blijf je de ‘winterdip’ nog even voor!

Oktober 2014

TUINKALENDER OKTOBER

Viburnum bodnantense Dawn 

TUINKALENDER  

► Geniet van de prachtige herfstkleuren.

► Afgevallen blad kan in de border blijven liggen: een warm dekentje.

► Maar verzameld in een plastic zak met wat gaten erin, wordt het mooie bladcompost.

Herfstig kruisspinnetje op rosa
Mme. Alfred Carrière

► Laat de bladeren niet op het gazon liggen: zo’n bladerdeken verstikt het gras.

► Blijf doorgaan met het afknippen van uitgebloeide bloemen. Als het weer een beetje meewerkt, blijven de herfstbloeiers bloemen produceren.

► Haal nog zoveel mogelijk onkruid weg; dat maakt verschil in het voorjaar.

Ze blijven nog even: dahlia's

► Na half oktober is er kans op nachtvorst. Let op het weerbericht en haal vorstgevoelige 

planten op tijd naar binnen.

► Geef de uitgebloeide zomerbollen, zoals dahlia’s en gladiolen, een labeltje met hun naam of in ieder geval hun kleur! Koel en droog overwinteren.

► Plant voorjaarsbollen in de border of, in etages, in grote potten.

Pindakaas met meelwormen!

► Klimrozen kunnen ‘voor’gesnoeid worden.

► Maak foto’s van de tuin en/of noteer wat er volgend jaar anders moet. Nu is nog duidelijk 

hoeveel ruimte de planten per stuk innemen.

► Niet vergeten: schrob nestkasten schoon, voor de 
overnachters, en hang alvast wat vogelvoer op, zodat de vogels weten waar ze terecht kunnen.

► Ruim de plantensteunen op voor ze in de winter bloot komen te staan: een treurig gezicht.

► Sta op een mistige ochtend eens vroeg op en leg het bijzondere effect op de tuin vast met je camera.

Op een mistige ochtend ...

► In de nacht van 25 op 26 oktober moet er weer aan de grote wijzer van de klok gedraaid worden: terug naar de wintertijd. Dus 3 uur wordt 2 uur!

Oktober 2014