Heggenmussen
 |
| 'Slagschip' in de straat |
Eind
november onderging onze straat een metamorfose. Er kwam een gloednieuwe zwarte asfaltlaag,
geflankeerd door rijen strakke goottegels. In jargon: de molgoten. Je hebt geen
idee wat er allemaal komt kijken bij zo’n metamorfose. Machines als slagschepen
schoven langzaam voorbij met daaromheen mannen in veilig opvallende oranje
pakken, die het proces geconcentreerd volgden en precies wisten wat hen te doen
stond, handmatig, om ook op de vierkante centimeters naast de goten het asfalt
in goede banen te leiden. Een perfecte samenwerking tussen mensen en machines. Ter
afwerking trok een playmobil-achtige wals, en dan op ware grootte, frivole
baantjes over het dampende wegdek - bijna jammer dat het werk klaar was.
OUD
ASFALT
Maar
voor het zover was dat het nieuwe asfalt ‘gelegd’ kon worden, moest de oude
laag eraf en opgeruimd. Grote vrachtwagens reden beurtelings voor de enorme
freesmachine uit. Die schraapte het asfalt los, waarna het via een lopende band
in de laadbak van de vrachtwagen belandde. Een duidelijke ‘piep’ waarschuwde de
vrachtwagenchauffeur dat er gestopt of doorgereden moest worden, tot de bak
helemaal vol was en een nieuwe, lege vrachtwagen zijn plaats innam. Een
efficiënt proces waarbij de wegwerkers perfect op elkaar bleken ingespeeld. Uiteindelijk
werd er driehonderd ton (driehonderdduizend kilogram!) aan asfalt afgevoerd
naar de Eemshaven, waar het verbrand zou worden in een installatie voor
thermische verwerking van onder andere teerhoudend asfaltgranulaat.
Ik
was onder de indruk: van de ingenieurs die deze machines bedenken, de rustige
en kundige samenwerking van de
wegwerkers én de driehonderd ton asfalt die opgeruimd moest worden.
 |
| Tonnen asfalt worden verwijderd |
TONNEN
HUMUS
Ondertussen
wordt er naast het asfalt, in de tuin en de natuur, ook opgeruimd in
indrukwekkende getallen, zij het in deze tijd van het jaar op een iets lager
pitje.
Wat te denken van insectenetende spinnen!
 |
Een wesp als
spinnenvoer |
Op jaarbasis verorberen zij
vijftig tot zestig maal het gewicht van de totale Nederlandse bevolking. Dat is
een hele grote berg insecten!
En
wie zou toch denken dat een regenworm veel in te brengen heeft? Er is een
schatting dat regenwormen ongeveer de helft van de biomassa in de bodem
uitmaken. Het gemiddelde gewicht aan regenwormen per duizend vierkante meter is
honderdvijfentwintig kilo. In vruchtbare grond kan het totale gewicht aan álle aanwezige
wormensoorten op zo’n oppervlak oplopen, schrik niet, tot drie ton: drieduizend
kilo. En die brengen wat teweeg, met z’n allen. De opbrengst van akkers met
veel wormen is aanzienlijk hoger dan de opbrengst in wormloze akkers.
Onderzoekers hebben een jaar lang op een gebiedje van één vierkante meter de
uitwerpselen van wormen gewogen en kwamen daarbij uit op een productie van 4,4
tot 8 kilo. Per hectare is dat vierenveertig tot tachtig ton aan ‘verwerkte’
wormenaarde. Wereldwijd is er handel in wormen als natuurlijke
bodemverbeteraars. In 1980 kochten de Verenigde Staten driehonderdzeventig
miljoen wormen van Canada.
 |
Deze wormen gaan op een andere manier een
bijdrage leveren aan het composteringsproces ... |
Ook
Charles Darwin (evolutietheorie) heeft zich verdiept in de worm: “Slechts
weinig andere dieren hebben een zo grote betekenis voor de geschiedenis van de
aarde als deze zo eenvoudig georganiseerde wezens.” Hij schatte dat om de
zoveel jaar de volledige oppervlaktelaag van de wereld de maag van een aardworm
passeert en noemde de worm een ‘natuurlijke ploeg’.
In
de biologische landbouw kan ‘niet kerende grondbewerking’ een positief effect
hebben op een goede structuur van een gezonde bodem. Die wordt dan niet dieper
bewerkt dan twaalf centimeter, om het bodemleven, met die natuurlijke ploeg, te
sparen. Ook is er onderzoek gedaan naar de effecten van de introductie van
regenwormen. In 2009 verscheen daarover een rapport, waaruit valt op te maken
dat er beslist positieve effecten zijn, maar niet altijd in weidegebied. Onder
natte weersomstandigheden kunnen de graszoden, poreus door de wormengangen,
vertrapt worden door de dieren in de wei. Daarnaast zouden veel wormen meer
mollen aantrekken, wat ook niet bevorderlijk is voor een stevige grasmat. Toch
wogen de nadelen niet op tegen de voordelen.
 |
| Herfst op Ekenstein: wie ruimt dit op?! |
Behalve
op het boerenbedrijf zijn wormen ook nuttig in het bos. Wanneer het afgevallen
blad daar jaar in, jaar uit zou blijven liggen, zouden de bomen tenslotte kopje
onder gaan in hun eigen bladeren. In een Canadees populierenbos verdween de
drie centimeter dikke strooisellaag door toedoen van een invasie van Europese
regenwormen. Dat levert een verbetering van de bodem op, die de wortelgroei ten
goede komt en daarmee de boom in zijn geheel.
TUINWORMEN
Dat
willen we voor onze tuinplanten ook. Maar hoe kom je aan wormen? En hoe houd je
ze in je tuin? Nu, in de winter, hebben ze zich diep in de grond teruggetrokken
en daar laten we ze met rust. Daar houden wormen van: geen trillingen en een
donkere omgeving. In voorjaar en herfst zijn ze actief. Met voldoende
voedselrijk materiaal zullen ze graag blijven. Laat dus het in de herfst afgevallen
blad liggen en ruim in het voorjaar niet te snel op; daar zullen de wormen bij
helpen. Heb je in je (nieuwe) tuin geen of weinig wormen, dan kun je ze, zoals
alles tegenwoordig, via Internet per kilo bestellen.
Niet
voor een omzet van tonnen, maar voor een omzet in humus!
PS Per heel erg abuis heb ik de foto's van de asfalteermachine en de wals van mijn camera gewist - héél jammer.
December 2012
