vrijdag 13 december 2013

FREQUENTEERDERS

In míjn tuin …


groenling
... is altijd wel wat te beleven. Zo niet voor mij, dan wel voor de horde katten die mijn tuin frequenteren ofwel veelvuldig bezoeken. Ze spelen er tikkertje, boompje verwisselen, sporenzoekertje, bokkiespringen, verstoppertje en uiteindelijk krijgertje. Oudhollands vermaak!
Maar ze zijn niet de enige frequenteerders! Zodra de temperatuur daalt, zoeken kleine beestjes als insecten, slakken en wormen een vorstvrij heenkomen en zijn de vogels aangewezen op de vetbollen en andere geneugten die wij voor ze ophangen. Nestkastjes worden slaaphokjes en al dat goede nieuws over dit ‘gefundenes Fressen’ verspreidt zich fluitend door de tuinen. De belangstelling neemt per dag toe. Vinken, roodborst, winterkoninkje, kool- en pimpelmezen, mussen en merels en zelfs al staartmeesjes: dág allemaal, zijn jullie daar weer?! Ik ben zó blij ze weer te zien! Maar ik ben tegelijk de sukkel, die vergeten is dat katten er óók zo blij mee zijn: ‘gefundenes Fressen’! Op een avond zie ik in de schemering een grote zwarte vlek op de muur, waar ruim twee meter boven de grond een nestkast hangt; zo’n driehoekige, met een smalle punt en een glad leien dakje. Wat denk je: daar had zich een grote zwarte kat overheen gedrapeerd! En waarom kan ik daar nou nooit eens het knappe van inzien? Nee, meteen roepen en tieren, zodat dat beest niet weet hoe gauw hij hals over kop, létterlijk in dit geval, weg moet komen! Die zien we voorlopig niet meer terug, denk ik dan.
De gruzelementen ...
Mispoes. Een week later hangt het hokje bijna ondersteboven aan de muur en op de grond ligt de grote pot, die op een hoge standaard voor de muur stond, aan scherven. Onder het vogelhokje, ja.

L’histoire se répète: vorig jaar is het ook gebeurd. Onze koningin zou zeggen: “Beetje dom.” Tja. Ik heb, net als vorig jaar, een stuk gaas onder het hokje vastgebonden - dat werkt wel, maar het staat ook een beetje dom. En dus zoek ik op internet naar een betere oplossing.
Een apparaat dat met een voor mensen onhoorbaar geluid passerende katten, honden, vossen, konijnen en duiven verjaagt! Bereik: wel tweehonderd vierkante meter! Maar hoe moet dat dan met onze oude buurhond, die een paar keer per dag achter de heg passeert? Dat kan ik hem niet aandoen. En duiven? Dat zijn vógels! Het doel heiligt de middelen, maar je moet het niet voorbij schieten.
Ik frequenteer mijn tuin nu ook en roep met hoge frequentie “boe!” tegen de ongewenste frequenteerders van mijn tuin!
merel met een vlekje

December 2013



FREQUENTEERDERS!



jonge merel
pimpelmees
staartmees
vink

Vlaamse gaai
houtduif
staartmees




Turkse tortel
merel
sijsje
reiger op het dak


reiger op de pergola
poes op de uitkijk!

TUINIEREN = VOORUITZIEN

Heggenmussen



In deze tijd van het jaar staat ‘tuinieren’ op een laag pitje. En dat is maar goed ook, want er zijn andere dingen te doen. Het kerstfeest vraagt een gedegen voorbereiding, want die ene keer in het jaar moet alles uit de kast.

En die maak je dan ook meteen maar even schoon. Het familiezilver wordt gepoetst en de glazen dienen fonkelend op het damast uitgestald te worden. Om nog maar te zwijgen van de capriolen die in de keuken moeten worden uitgehaald, want of je er nou goed in bent of niet: je wilt je van je beste kant laten zien! Inmiddels hebben wij drie kleine kleinkinderen die ook ‘aanzitten’ aan het kerstdiner en daarmee wordt het hele kerstverhaal een stuk meer ontspannen - genoeg afleiding als er iets mis gaat!

Dan nog een rondje oliebollen (de tuinvogels zijn er óók dol op) en iets gemakkelijks als boerenkool op nieuwjaarsdag en er is weer tijd om naar de tuin te kijken. Tenzij daar inmiddels een dikke laag sneeuw ligt, want als ik rondneus in de weersvoorspellingen voor de komende winter, gaat het toch wel vaak over zwaarbesneeuwde vooruitzichten, met bijbehorende kouderecords. Voor hetzelfde geld klopt er niets van, maar je weet het maar nooit.
Wees op het ergste voorbereid en voorzie in tuinlectuur: ruil tuintijdschriften met de buren, haal je oude tuinboeken tevoorschijn of bestel de mooiste nieuwe boeken op dat gebied en maak vooral een fotoalbum met je tuinfoto’s van het afgelopen jaar. Dan nog een potlood, een gummetje, een liniaal en papier en je bent er helemaal klaar voor om je tuin eens grondig om te spitten. In theorie, voorlopig.

Ter ondersteuning een paar inspirerende titels. Het nieuwe boek van wereldvermaard plantenkenner en ontwerper Piet Oudolf, ‘Plannen en planten’ met als ondertitel ‘Een nieuw perspectief’, is niet alleen een leidraad voor grootschalige projecten, maar net zo goed een bron van inspiratie voor onze eigen tuin. Noël Kingsbury heeft bijgedragen aan de beschrijving van ruim tweehonderd ‘bewezen’ planten. Een aanrader dus.
Ook Bert Huls schiet ons te hulp met ‘De tuinontwerpenencyclopedie’. Het boek behandelt in vier delen alles wat je moet/wilt weten over het ontwerpen van een tuin: welke stijl spreekt je aan, hoe maak je het ontwerp, welke planten kies je en tot slot een opsomming van verschillende tuintypes en hun valkuilen. Zodat je niet nóg eens aan de slag hoeft.

Een boek van geheel andere orde, in bescheiden formaat, is het vrolijk ogende ‘Tuinieren voor (wilde) dieren’ van biologe Barbara Rijpkema. Ondertitel: Maak van je tuin een beestenboel. En toch prima te combineren met alle andere tuinboeken! Aan bod komen onder meer een paddenhotel (wie wil dat nu niet!), natuurlijk een bijenflat en een egelhuis. Allemaal zelf te maken. Daarnaast is per maand te lezen welke ‘wilde’ dieren je kunt begroeten in je tuin. Zoals in december de blauwe reiger, als je een zwemvijver voor vissen hebt. En op een zonnige januaridag kan zomaar de winterjuffer passeren, want die overwintert niet zoals de meeste libellen als larve of ei, maar als libel. Libellen lok je met een vijver(tje) zónder vissen, want die eten libellenlarven. Als de blauwe reiger in december de vissen verorberd heeft, zal dat dus de libellenpopulatie ten goede komen. Wilde dieren!


en een vijver vol leven
Over structuur en variatie












Maar ook bomen en planten worden besproken: bloei, groeiomstandigheden én hun functie voor de tuinbeestjes.
Ik vind het een geweldig en zeer compleet boek, zéker met kinderen in je buurt. Als ze ook maar een beetje geïnteresseerd zijn in ‘natuur’, is ‘Tuinieren voor (wilde) dieren’ een uitgelezen kans om die interesse te voeden. Over vooruitzien gesproken: belangstelling voor de natuur in je directe omgeving, dat geeft een levenlang plezier!

Cleome hassleriana -
kattensnor
Vaste plant: knautia macedonica














Ook heel plezierig: snuffelen in catalogi met vaste planten en eenjarigen, die immers binnenkort alweer voorgezaaid kunnen worden. Mooi aansluitend bij het tuinieren voor (wilde) dieren, is het aanbod van wildeplantenzaden, bloemenweidemengsels, maar ook tuinzaden van De Cruydthoeck (www.cruydthoeck.nl).  Voorheen de ‘Dikke Zadenlijst’, waarvan menig tuinliefhebber nog een exemplaar in de kast zal hebben. Dit ‘naslagwerk’ wordt niet meer uitgegeven, maar op de website van de Cruydthoeck is het nu smullen van de soortenrijkdom, de prachtige foto’s en uitgebreide beschrijvingen. Neem bijvoorbeeld de dropplant, Agastache x hybrida ‘Astello indigo’: een vaste plant in prachtig blauw, die bloeit van juni tot en met oktober en bezocht wordt door vlinders, bijen, hommels en zweefvliegen. Kan in de volle grond én in een pot en met het aromatische blad met muntachtige geur kun je lekkere thee zetten. Zaaien van april tot augustus. Tot zover de beschrijving! Op de website zijn liefst zeven verschillende foto’s aanklikbaar - en dat is dan nog maar één plant uit het enorme assortiment!

Tot slot nog een vooruitblik op het meinummer van Tuinieren in 2014. In de rubriek ‘Online Geoogst’ zal Kristel Engelen ook míjn blog noemen. Zeer vereerd! Nú al kijken kan ook, op www.mimi-inmijntuin.blogspot.nl. Fijne kerst en een goed (tuin)jaar in 2014!

December 2013



DECEMBER 2013 - JANUARI 2014

TUINKALENDER  



VROLIJK KERSTFEEST EN EEN GELUKKIG NIEUWJAAR!


Volgend jaar wéér ...
 Liefst vóór de jaarwisseling de druif snoeien.

 En controleer dan ook esdoorn, berk en haagbeuk op ongewenste groei. Snoei ze nú of pas wanneer ze weer vol in het blad zitten.

 Denk om de potplanten die buiten overwinteren: ook nu hebben ze water nodig.

 Pak ze bij vorst goed in, zodat de wortelkluit niet bevriest.

'Kuipplanten' in de
(winter)berging
 Groenblijvers in de volle grond hebben in de winter ook behoefte aan water. Bescherm ze bij strenge vorst en harde wind met vliesdoek of iets dergelijks tegen uitdrogen.

 En vergeet de planten die binnen overwinteren niet: afgevallen blad opruimen en (spaarzaam!) water geven.

 Zolang het niet vriest kan er nog geplant worden. Probeer eens een hazelaar: hazelnoten uit eigen tuin! Liefst twee soorten, voor een optimale bestuiving.

Lekkere taart
 Vergeet de vogels niet. Van het aangeboden voer en water maken ze dankbaar gebruik.

 Rijg overgebleven oliebollen (met krenten en rozijnen!) aan een touwtje en hang ze buiten voor de vogels; dat scheelt veel calorieën aan twee kanten ;)

 Kies voor zand bij de gladheidsbestrijding; planten houden niet van zout in het grondwater.

Astrantia, afgelopen zomer
 Laat de feestverlichting buiten niet de hele nacht branden, zodat de buitenbeestjes kunnen slapen.

 En harde knallen vinden ze ook niet leuk. Maar ja, traditie ...

 Tijd om de tuinfoto’s van de afgelopen zomer nog eens kritisch te bekijken en dan in januari een spannend nieuw plan te maken!

 Doe dit, doe dat! Geniet vooral van de feestdagen en hoop op een goed groen 2014!

Tot slot: dank aan alle mannen en vrouwen die ook bij nacht en ontij voor ons werken!


December 2013



vrijdag 6 december 2013

NOVEMBER 2013

TUINFOTO’S


Thuja occidentalis 'Danica'
deze winter in de potten bij de voordeur!

5 november 2013: de herfstcrocussen hebben
het niet gemakkelijk - toch komen er elk jaar meer!

7 november 2013: dit hoekje is opgeruimd!
Regenton bijna leeg en de gieters op de kop!

Herfstig groepje onder aanvoering van de
Schout bij Nacht, ofwel Rodgersia

De aanblik van de hortensia doet je verlangen
naar het nieuwe tuinseizoen!

Hoewel deze paddenstoeltjes, glimmerinktzwammen dan wel
 Coprinus micaceus geheten, natuurlijk veel goedmaken!
(Met dank aan Marga voor de determinatie!)

20 november 2013: op de valreep komt
 de ananassalie in bloei!

Gauw naar binnen met de fuchsia, ananassalie,
citroengeranium en afrikaanse lelie/agapanthus!

Zal dit lieveheersbeestje zich redden in de winter?

Een herfstig perkje, maar in de pot zijn tulpenbollen verstopt!


Netjes, hè?! Zelfs de braam is gesnoeid en opnieuw aangebonden.

Het moestuintje is leeggehaald en 'catproof' gemaakt ;)

Volgend jaar iets eerder de persicaria terugsnoeien, zodat
er op een lager niveau nog fris gebloeid kan worden.

Prachtig! Bergenia - schoenlappersplant - elephant's ears


Ach, het zelfgeknutselde vogelhokje voor mijn computerzoon:
niet alleen van buiten, maar ook van binnen in bedenkelijke staat!
Toch nog maar even schoonmaken: er is nog steeds belangstelling!

Wonder der natuur: de korenbloemen, centaurea, zijn mooier
uitgelopen dan ooit in het voorjaar! Maar of de knoppen nog
opengaan?!

22 november 2013: een vink doet zich tegoed. Het is weer
niet voor niets geweest, het gehannes met een fles ondersteboven!

24 november 2013: alle moeite en zorg voor de campanula
in deze pot was wél voor niets; niet bestand tegen de kat
die het op het vogelhokje erboven voorzien had.
Eigen schuld, dikke bult: vorig jaar hetzelfde verhaal.

30 november 2013: so far so good. De winter doet
het nog rustig aan; een zonnig herfstplaatje

Óp naar de decembermaand, waarin de dagen
weer gaan lengen!


vrijdag 15 november 2013

NIEUWE ARTIKELEN



NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP
13 DECEMBER 2013


Standvastig zoals het een Schout bij Nacht betaamt:
de uit West China afkomstige Rodgersia sambucifolia!


Ook deze Rodgersia dankt zijn naam aan Schout bij Nacht John Rodgers (1812-1882), die Rodgersia podophylla voor het eerst verzamelde tijdens een expeditie naar Hokkaido in Japan. De 'podophylla' is de enige inheemse soort in Japan en Korea.


Hier aan te klikken: TITELS HEGGENMUSSEN
Hier aan te klikken: TITELS COLUMNS
Hier aan te klikken: TUINKALENDERS
Hier aan te klikken: TUINFOTO'S
Hier aan te klikken: ANDERE TUINEN

APPELTAART



Klaar voor de taart: de Groninger Kroontjes!

In míjn tuin …

... kleurden de Groninger Kroontjes prachtig rood deze herfst. Iedere dag ging ik er even langs met mijn schepnetje om rijpe appels te plukken. Want er gaat niets boven een appeltaart uit eigen tuin! Ze waren klein, dit jaar, en dan heb je niet zomaar een kilo bij elkaar.
Uiteindelijk was mijn tot leiboom gesnoeide appelboom goed voor vijftig appeltjes! Aan de slag! Hoe moet dat ook alweer?! Eerst de overige ingrediënten in huis halen, zoals appeltaartmix, boter, amandelspijs en rozijnen. Voor het slapengaan zette ik de rozijnen onder water, om te wellen.
Voor het deeg heb je een mixer nodig, maar die bleek de volgende dag onvindbaar. Na een half uur zoeken en foeteren besloot ik dan maar de keukenmachine te gebruiken, ook al ben ik daar niet erg bedreven in. Mijn man was intussen geruisloos verdwenen om er elders in huis  het beste van te hopen. Gelukkig had ik de gebruiksaanwijzing van het apparaat nog en het uiteindelijke resultaat kon ermee door. Maar het deeg was wel te plakkerig om uit te rollen. Ik moest het handmatig en nogal dun in de vorm uitdrukken. De volgende keer neem ik twéé pakken mix: genoeg voor een degelijke dikke taart!

929 gram: dat moet genoeg zijn!

Nu eerst een laagje fijnverkruimelde amandelspijs over de bodem - zodat ieder daarvan zijn eerlijk deel krijgt. En dan een kilo appels schillen. Ze hebben veel klokhuis, voor zulke kleine appeltjes, maar dat moet er toch echt uit. Ik ben daar heel pietepeuterig in, want die scherpe schilletjes wil ik niet in mijn taart hebben. Andere mensen eten dat gewoon op, maar ik gruw ervan. Net zoiets als graten in de vis. Brr. Ik kan trouwens geen appel schillen zonder terug te denken aan een medewerkster op het instituut in Leiden, waar ik als negentienjarige werkte. Zij at haar appels met klokhuis en al en verzekerde mij, met een veelbetekenende blik, dat die klokhuisschilletjes “... héél goed zijn voor de hersenen!” Nu weten we dus hoe het komt, dat ik mijn leven lang zo dom die appels sta te ontleden!



Een uurtje later schuif ik een taart in de oven die stijf staat van appels en rozijnen en die nog een uur later met de bekende huisverkoopgeur mijn man naar de keuken lokt; de kust is weer veilig!
En ineens (door het gepruts met de schilletjes?) gaat in mijn hersenen een luikje open: die mixer was stuk en is afgevoerd!
Er gaat niets boven appeltaart uit eigen tuin!

Tóch gelukt!
Zó'n mooi stukje taart ...
op het bordje van opa Swaneveld
November 2013 

EEN BOSJE TULPEN

Heggenmussen


'Gemengde tulpen'
Het klinkt wat simpel: ‘een bosje tulpen’, alsof het niet veel voorstelt. Al vroeg in het jaar zie je ze overal; we halen er met bosjes tegelijk het voorjaar mee in huis. Want de tulp is gemeengoed geworden. Zo duur als de eerste tulpen in ons land ooit waren, zo goedkoop zijn ze nu. Geweldig natuurlijk: voor iedereen bereikbaar! Maar ook een beetje jammer, in een wereld waarin de waarde der dingen wordt afgelezen aan de prijs. Misschien moeten we onze tulpen nog eens goed bekijken: om te zien hoe mooi deze voorjaarsbloemen zijn, in al hun verschillende verschijningsvormen en kleuren, om er nóg meer van te genieten!

Tulipa 'Black Parrot'
Al sinds een paar jaar organiseert Bloemen Bureau Holland een campagne om tulpen extra onder de aandacht te brengen van de Nederlandse consument. Duitsland is de grootste afnemer van onze nationale trots: maar liefst 51%, meer dan de helft dus, van onze tulpen werd in 2012 naar Duitsland getransporteerd. Slechts 15% behielden we voor eigen gebruik. Even rekenen hoe erg dat precies is. Op 31 december 2012 telde Duitsland 82 miljoen inwoners. In Nederland waren we op dat moment met 16,8 miljoen potentiële tulpenafnemers. Daarmee heeft Duitsland 4,8 keer zoveel inwoners als Nederland, maar neemt 3,4 keer zoveel tulpen af. Nou, dat valt dus nogal mee.

Tulipa 'Black Parrot' voor de goudbladige jasmijn
Toch vindt de Commissie TPN (Tulpen Promotie Nederland) dat er iets aan gedaan moet worden. Zoals bijvoorbeeld het verlengen van het tulpenseizoen.
Sinds 2012 wordt al in de eerste maand van het nieuwe jaar de Nationale Tulpendag georganiseerd, altijd op de derde zaterdag in januari. In 2014 is dat zaterdag 18 januari. Noteren in de gloednieuwe agenda! De campagne richt zich met name op ‘Cosiness Seekers’, in dit geval vertaald met ‘gezellige gezinnen’. Dat u dat maar vast weet: zet een vrolijke bos tulpen voor het raam en iedereen kan het vanaf de straat al zien: hier woont een gezellig gezin!
Klein puntje nog: in deze groep zijn vrouwen van boven de veertig met maar liefst 62% flink oververtegenwoordigd. Dát weet iedereen dan óók, met die tulpen voor het raam!
Vanaf 2014 moet de tulp definitief het ultieme symbool worden voor het voorjaar. Sneeuwklokjes en ander klein spul zijn leuk voor de tuin, maar in huis vieren we voortaan in januari de lente met een flinke bos tulpen! Misschien ook een goed moment om alvast de helft van de zomertijd in te voeren, zeg maar: een half uurtje lentetijd?! Maar dit terzijde.
In 2012 en 2013 is de Nationale Tulpendag al groots gevierd op de Dam in Amsterdam. Waar anders, met de evergreen ‘Als de lente komt .. dan stuur ik jou .. tulpen uit Amsterdam’! Voor de gelegenheid wordt daar elk jaar op deze Nationale Tulpendag een ‘urban tulpentuin’ aangelegd met wel 200.000 tulpen op een oppervlakte van 2500 m² en natuurlijk in de vorm van een gigantische tulp. Bezoekers mogen gratis hun eigen tulpenboeket plukken. De bollen zitten er trouwens nog aan - een extraatje, waardoor ook de kinderen kunnen zien waar de tulpen vandaan komen.

(Waarschijnlijk!) Tulpen Kaufmanniana 'Concerto'
Wij tuiniers weten dat allang en we weten ook dat november dé tijd is om tulpenbollen in de grond te stoppen. Voor een gezonde groei heeft de tulpenbol koele nachten én een koude winter nodig. Een goede afwatering is voor alle soorten bollen belangrijk en daarvoor moet onze zware klei liefst vermengd worden met zand, compost of bladaarde. Ook tulpen moeten niet te nat staan, maar ze houden wel van onze voedzame klei. Als je ze volgend jaar na de bloei wilt opgraven, dan is een plantgat van driemaal de hoogte van de bol nu voldoende. Dat opgraven gebeurt nadat blad en stengel van de tulp geheel zijn uitgegroeid en afgestorven, ongeveer in juli. Laat de bollen drogen, pel ze en bewaar ze vervolgens op een niet te warme, droge plek. Wil je ze na de bloei in de grond laten, dan is het beter om ze nu meteen goed diep te planten. Na de bloei, volgend voorjaar, mogen ze dan ook wel wat mest hebben om weer op krachten te komen. En graag een zonnige standplaats. Volle schaduw verdragen ze niet en dat is ook logisch als je weet dat de tulp oorspronkelijk uit de omgeving van Iran en Turkije komt. De Latijnse naam voor tulp, ‘tulipa’, is afgeleid van het woord ‘tulipan’, wat ‘tulband’ betekent en verwijst naar de sultans in het Ottomaanse Rijk, ooit een groot gebied in Noord-Afrika, Azië en Europa, die als statussymbool een tulp in hun tulband droegen.
Een statussymbool zal de tulp nooit meer worden - daarvoor zijn er inmiddels teveel gekweekt. Maar dat hoeft ons er niet van te weerhouden om dit fraaie bolgewas op waarde te schatten.

Tulipa 'Spring Green'
Tulipa 'Pieter de Leur'



















Koop een bos tulpen op de Nationale Tulpendag op 18 januari 2014 of werk nú aan je imago van ‘Cosiness Seeker’ en plant een vrolijke mix van tulpenbollen in je tuin, zodat wij Nederlanders in 2014 de boeken ingaan als het állergezelligste land van de hele wereld!

November 2013

NOVEMBER - DECEMBER 2013

TUINKALENDER


Thuja occ. 'Danica'
 Vervang de eenjarigen in potten door winterviolen, maar ook door groenblijvers. Bijvoorbeeld Thuja occidentalis ‘Danica’: een mooi rond bolletje, dat na de winter ook in de tuin geplant kan worden en daar tot 65 cm hoog wordt.

 Blijf potplanten water geven.

 Plant tulpenbollen en dek ze eventueel af met een laag blad of compost: voor als de temperatuur zakt tot -25°C
– je weet maar nooit.
Tulipa pulchella

 Kies eens voor Tulipa pulchella, een verwilderingsbolletje met prachtig karmijnroze bloemen en niet hoger dan 12 tot 15 cm. Geen speciale verzorging nodig!

 Hark afgevallen bladeren van het gazon en loop er daarbij zo min mogelijk overheen; het is nat, de laatste tijd.

 Strooi mest waar in de afgelopen lente de bloembollen
in de grond zijn achtergebleven.
Rosa Bonica

 Rozen aanaarden om de voet tegen vorst te beschermen.

 Controleer de regenton nog een keer, na alle regen die we gehad hebben.

 Neem antivries maatregelen in de vijver.

Broodhuisje
 Bomen en struiken planten kan nog steeds, zolang het niet vriest.

 Voorzie de vogels van schoon water en vogelvoer.
(Zie voor het recept van het broodhuisje: het Heggenmussenartikel 'Betonbijen', 15 november 2010)

Vouw of rol je plastic tasjes thuis strak op, doe er een elastiekje omheen en stop ze in je handtas: voor het transport van al je nieuwe aankopen.

 Het is al vroeg donker: neem de tijd voor een goed (tuin)boek.